eab2

[vasconica]

Uholdea  Gizakien gaiztakeria Gizakiak munduan ugaltzen hasi ziren eta alabak izan zituzten. Jainkoaren semeek, gizakien alabak ederrak zirela ikusirik, haien artetik hautatu eta emaztetzat hartu zituzten. Orduan, Jaunak esan zuen: Ez diot neure bizi-arnasa betiko utziko gizakiari, haragi hutsekoa denez gero. Horregatik, ehun eta hogei urteko muga jarriko diot haren bizitzari Jainkoaren semeek gizakien alabekin batu eta haurrak izan zituztenean, baita geroago ere, baziren erraldoiak munduan: antzinako heroiak dira hauek, izen handikoak. Ikusi zuen Jaunak handituz zihoala munduan gizakiaren gaiztakeria eta honen burubide guztiek txarrera jotzen zutela beti. Damutu zen Jauna gizakia egin izanaz eta, bihozmindurik, esan zuen: Desagerrarazi egingo dut mundutik egin dudan gizakia, eta gizakia ez ezik, baita abereak, narrastiak eta zeruko hegaztiak ere, damu bainaiz hauek egin izanaz Baina Noe begiko izan zuen Jaunak. Noek ontzia egin Hona hemen Noeren historia. Gizon zuzena zen Noe eta akatsik gabea bere garaikoen artean. Jainkoak nahi bezala jokatzen zuen. Hiru seme izan zituen: Sem, Kam eta Jafet. Mundua gaiztakeriaz eta indarkeriaz betea zegoen, den- denek jokaera makurra baitzeramaten. Jainkoak, mundua hain gaiztotua ikustean, esan zion Noeri: Izaki oro suntsitzea erabaki dut, gizakien erruz indarkeriaz betea baitago mundua; gizakia eta mundua, biak suntsituko ditut. Egizu zeuretzat ontzi bat erretxina-egurrez. Antolatu gelak barruan eta estali bikez barrutik eta kanpotik. Hona zein neurritakoa egingo duzun: ehun eta berrogeita hamar metro luze, hogeita bost metro eta erdi zabal, eta hamabost metro eta erdi gora. Sabaiez estaliko duzu, gailurretik hegalera metro eta erdiko jaitsiera emanez. Alboan atea jarriko diozu. Hiru solairu izango ditu. Nik uholdea bidaliko dut mundura, zerupeko bizidun guztiak suntsitzeko. Munduko izaki guztiak hilko dira. Baina zurekin ituna eginen dut. Sar zaitezte ontzian emaztea eta biok, baita zure semeak ere emazteekin. Animali mota bakoitzetik bikotea, ar-emeak, sartuko duzu, zurekin batera bizirik iraun dezaten. Hegazti-, abere- eta narrasti-mota bakoitzetik bina sartuko dira zurekin, bizirik iraun dezaten. Elikagai guztietatik bildu, zer jan izan dezazuen Jainkoak agindu guztia egin zuen Noek zehatz-mehatz. Noe ontzian sartu Jaunak esan zion Noeri: Sar zaitez ontzian zeure etxeko guztiekin, zu beste gizon zuzenik ez baitut ikusi zure garaikideen artean. Har itzazu zeurekin zazpina bikote, ar-emeak, legez kutsatu gabeko diren abereen artetik, eta bikote bana, ar-emeak, kutsatuak direnen artetik. Zeruko hegaztietatik ere zazpina bikote, ar-emeak, hauen arrazak munduan iraun dezan. Zazpi egunen buruan euria bidaliko dut lurrera berrogei egun eta berrogei gauez, egin dudan izaki oro suntsitzeko Noek Jaunak agindu guztia egin zuen. Seiehun urte zituen uholdea gertatu zenean. Uholdea hasi baino lehen, ontzian sartu zen bere emazte, seme eta errainekin batera. Abere kutsatu gabe eta kutsatu, hegazti eta lurrean narraska dabiltzan guztietatik, bikote bana sartu zen ontzian Noerekin batera, Jainkoak agindu bezala. Zazpi egunen buruan uholdea hasi zen. Uholdea Noeren bizitzako seiehungarren urtean, bigarren hilaren hamazazpian, lur azpiko itsasoaren iturri guztiak lehertu ziren eta zeruko atexkak ireki. Euri-jasa izan zen berrogei egun eta berrogei gauez. Egun hartan bertan sartu zen Noe ontzian bere seme Sem, Kam eta Jafetekin, bere emazte eta errainekin. Sartu ziren, baita ere, mota guztietako abere eta piztiak, lurreko narrasti eta hegaztiak. Bizidun guztiak binaka sartu ziren ontzian Noerekin batera, mota bakoitzetik arra eta emea, Jainkoak Noeri agindu bezala. Gero, Jaunak ontziko atea itxi zuen. Berrogei egunez iraun zuen uholdeak. Gora egin zuten urek eta ontzia lurretik jaso zuten. Urak gero eta handiago eta indartsuago ziren, eta ontzia ur gainean zebilen. Hain uholde handia izan zen, ezen zerupeko mendi-gailurrik garaienak ere estali baitzituen. Eta oraindik ere zazpi metro gorago igo ziren urak. Bizidun guztiak hil ziren: narrastiak, hegaztiak, abereak eta piztiak, eta lurrazalean mugitzen den oro, eta gizaki guztiak. Lehorrean bizi-arnasa zuen oro hil zen. Munduko izaki guztiak, bada, suntsitu ziren: gizakietatik hasi eta abere, narrasti eta zeruko hegazti guztietaraino. Ez zen gelditu Noe eta beronekin ontzian zirenak besterik. Ehun eta berrogeita hamar egunez iraun zuen uholdeak. Uholdearen amaiera Gogoratu zen Jainkoa Noe eta beronekin ontzian ziren piztia eta abere guztiez: haizea bidali zuen, eta urak jaisten hasi ziren. Lur azpiko itsasoaren iturriak eta zeruko atexkak itxi ziren eta euria atertu. Poliki-poliki atzera egin zuten urek lurrazaletik. Ehun eta berrogeita hamar egunen buruan jaitsiak ziren urak, eta, zazpigarren hilaren hamazazpian, ontzia Ararat mendi gainean kokatu zen. Urak gutxituz joan ziren hamargarren hila arte; hilaren lehen egunean mendi-gailurrak agertu ziren. Berrogei egunen buruan, Noek, berak egindako ontziko leihoa irekiz, belea bidali zuen. Hau atera eta joan eta etorri ibili zen, lurreko urak lehortu arte. Ondoren, usoa bidali zuen, urak lurrean gutxitu ote ziren jakiteko. Baina usoa, bere hankak non pausaturik ez eta, ontzira itzuli zen, oraindik ura baitzegoen lurrazalean. Noek, eskua luzatuz, usoa hartu eta ontzi barrura sartu zuen. Beste zazpi egun itxaron eta berriro bidali zuen usoa ontzitik. Arratsean etorri zitzaion, olibondo-adartxo moztu berria mokoan zekarrela. Hortik jakin zuen Noek urak gutxitu zirela lur gainean. Beste zazpi egun itxaron eta usoa bidali zuen; oraingoan ez zen itzuli. Beraz, Noeren bizitzaldiko seiehun eta batgarren urtean, lehen hilaren lehen egunean, lehortu ziren urak. Noek ontziko estalkia zabaldu eta lurrazala lehor ikusi zuen. Bigarren hilaren zazpian zen hori. Orduan, Jainkoa mintzatu zitzaion Noeri: Irten zaitez ontzitik emazte, seme eta errainekin. Atera zeurekin dituzun bizidun guztiak ere: hegazti, abere eta narrasti guztiak. Zabal bitez munduan, sortu umeak eta ugaldu Atera zen Noe bere emazte, seme eta errainekin. Atera ziren ontzitik bizidun guztiak ere: abere, hegazti eta narrastiak. Noek erre-opariak eskaini Jainkoari Noek aldarea eraiki zion Jaunari, eta, kutsatu gabeko abere eta hegazti batzuk harturik, erre-oparitzat eskaini zituen aldarean. Jaunak, oparien lurrina atseginez usnatuz, bere baitarako esan zuen: Ez dut berriro mundua madarikatuko gizakia dela eta; egia da okerrera jarria dagoela gizakia gaztetandik, baina ez ditut bizidunak berriro suntsituko, orain egin dudan bezala. Lurrak diraueino, ereiteak eta uzta-biltzeak, hotzak eta beroak, udak eta neguak, egunak eta gauak ez dute behin ere huts egingo Jainkoak ituna egin Noerekin Jainkoak Noe eta beronen semeak bedeinkatu zituen, esanez: Sortu umeak, ugaldu eta bete lurra. Zuen beldur-ikara izango dute abereek eta zeruko hegaztiek; lurreko narrastiak eta itsasoko arrainak zuen esku uzten ditut. Bizi eta mugitzen den guztitik jan dezakezue; lehenago landareak bezala, den-dena ematen dizuet. Baina ez duzue haragia odolarekin jango, odolean baitago bizia. Horregatik, zuen odolaren, hau da, zuen biziaren, kontu eskatuko diet abereei, eta bere lagun hurkoaren biziaren kontu gizakiari. Giza odola isuriko duenari giza eskuak isuriko dio berea, Jainkoak bere irudiko egin baitu gizakia. Zuek sortu umeak, ugaldu, zabaldu munduan eta bete ezazue jendez Jainkoak Noeri eta beronen semeei esan zien, gainera: Ituna egiten dut zuekin eta zuen ondorengoekin, baita zuekin dituzuen bizidun guztiekin ere: hegazti, abere eta piztiekin, ontzitik atera diren guztiekin. Hona ematen dizuedan itun-hitza: ez duela uholdeak berriro bizidunik hondatuko, ez dela aurrerantzean mundua suntsituko duen uholderik izango Ostadarra Hau ere esan zien Jainkoak: Hau da zuei eta zuen artean bizi diren bizidun guztiei belaunez belaun eta betiko ematen dizuedan itun-hitzaren ezaugarria: neure ostadarra ezartzen dut hodeien artean, eta nire eta munduaren arteko itunaren seinale izango da. Nik zerua lainotzean, ostadarra azalduko da hodeietan; orduan, zuei eta bizidun guztiei emandako itun-hitz honetaz oroituko naiz: ez direla aurrerantzean urak uholde bihurtuko, bizidun oro suntsitzeko. Ostadarra hodeietan ikustean, bizidun guztiei betiko ematen diedan itun-hitz honetaz oroituko naiz Jainkoak esan zion Noeri: Hau da, bada, lurreko bizidun guztiekin egiten dudan itunaren ezaugarria Noerengandik Abrahamenganaino  Noe eta beronen semeak Noerekin beronen semeok atera ziren ontzitik: Sem, Kam, Kanaanen aita, eta Jafet. Noeren hiru seme hauetatik sorturiko ondorengoak munduan barrena hedatu ziren. Noe nekazaria zen eta mahastia landatu zuen. Ardoa edan zuen batean, mozkortu egin zen eta bere oihal-etxolaren erdian biluzik zegoen etzana. Kanaanen aita Kamek, bere aita biluzik ikusirik, kanpoan ziren beste bi anaiei jakinarazi zien. Sem eta Jafetek, soingaineko bat hartu, sorbaldan bien artean ipini eta, atzeraka joanez, aita biluzia estali egin zuten. Beste aldera begiratzen zutenez, ez zuten aita biluzik ikusi. Ardoaren lozorrotik esnatu zenean, jakin zuen Noek bere seme gazteenak egin ziona. Orduan, esan zuen: Madarikatua Kanaan: izan bedi bere senideen esklaboen esklabo Esan zuen, gainera: Bedeinkatua Jauna, Semen Jainkoa! Izan bedi Kanaan Semen esklabo! Jainkoak zabal egin beza Jafet! Bizi bedi Semen oihal-etxoletan! Izan bedi Kanaan Jafeten esklabo Uholdearen ondoren, ehun eta berrogeita hamar urtez bizi izan zen Noe. Guztira bederatziehun eta berrogeita hamar urtez bizi ondoren, hil egin zen. Munduko herriak Kro  Hauek dira Sem, Kam eta Jafeten, Noeren semeen, ondorengoak, uholde ostean izan zituztenak. Jafeten semeak Gomer, Magog, Madai, Jaban, Tubal, Mexek eta Tiras izan ziren. Gomerren semeak, Axkenaz, Rifat eta Togarma. Jabanen semeak, Elixa, Tarsis, kitiarrak eta rodatarrak. Hauek uharte eta itsas hegira hedatu ziren. Horiek izan ziren Jafeten ondorengoak; leinu eta herri bakoitzak bere lurraldea eta hizkuntza ditu. Kamen semeak Kux, Mitzraim, Put eta Kanaan izan ziren. Kuxen semeak, Seba, Habila, Sabta, Raema eta Sabteka. Raemaren semeak, Saba eta Dedan. Kuxek Nimrod izan zuen. Hau izan zen lehenengo gizon boteretsua munduan; ehiztari aparta izan zen, eta hortik dator esaera: Nimrod adinako ehiztari aparta. Beronen erresumako hiriburuak Babel, Erek eta Akad izan ziren, guztiak Xinear lurraldean. Hemen du Axurrek bere jatorria. Axurrek hiri hauek eraiki zituen: Ninive, Rehobot-Ir, Kala hiri handia eta Resen, Ninive eta Kala artean. Mitzraimen semeak, ludtarrak, anamdarrak, lehabtarrak, naftuharrak, patrostarrak, kasluharrak eta kaftortarrak; azken hauengandik datoz filistearrak. Kanaanek Sidon, lehen-semea, eta Het izan zituen. Kanaanengandik datoz besteok ere: jebustarrak, amortarrak, girgaxtarrak, hibiarrak, arkitarrak, sindarrak, arbadtarrak, tzemartarrak eta hamatarrak; gerora, barreiatu egin ziren kanaandar jatorrikoak. Kanaandarren lurraldea Sidondik Gazaraino hedatzen zen Gerar aldetik; eta Sodoma, Gomorra, Adma eta Tzeboim aldetik Laxaraino. Horiek izan ziren Kamen ondorengoak; leinu eta herri bakoitzak bere lurraldea eta hizkuntza ditu. Semek ere, hebrear guztien aita eta Jafeten anaia nagusienak, izan zituen semeak: Elam, Axur, Arpakxad, Lud eta Aram. Aramen semeak Utz, Hul, Geter eta Max izan ziren. Arpakxadek Xelah sortu zuen, eta Xelahek Eber. Eberrek bi seme izan zituen: batak Peleg, hau da, Zatiketa zuen izena, bere garaian zatitu baitzen mundua; anaiak, berriz, Joktan. Joktanen semeak Almodad, Xelef, Hatzarmabet, Jerah, Hadoram, Uzal, Dikla, Obal, Abimael, Xeba, Ofir, Habila eta Jobab izan ziren. Mexatik Zefar aldera dagoen lurraldean kokatu ziren, ekialdeko mendietan. Horiek izan ziren Semen ondorengoak; leinu eta herri bakoitzak bere lurraldea eta hizkuntza ditu. Horiek izan ziren Noeren semeen leinuak, nor bere ondorengo eta herrien arabera. Horiengandik sortu ziren herriak uholdearen ondoren eta hedatu munduan zehar.