eab5.

[vasconica]

Isaaken jaiotza Agindu bezala, Jauna aldeko agertu zitzaion Sarari eta esana bete zion. Abraham zaharra izan arren, Sara haurdun gertatu zen, eta semea eman zion, Jainkoak iragarritako garaian. Abrahamek, Isaak ezarri zion izena Sararengandik izandako semeari. Zortzi egun iragan ondoren, erdaindu egin zuen, Jainkoak agindu bezala. Abrahamek ehun urte zituen Isaak jaio zitzaionean. Sarak esan zuen: Irri egiteko bide eman dit Jainkoak, eta honen berri jakingo duten guztiek irri egingo dute nirekin batera. Eta esan zuen gainera: Nork esango ziokeen Abrahami, Sarak haurrak izango zituela? Hala ere, bere zahartzaroan, semea eman diot Agar eta Ismael Isaak handitzen ari zen. Bularra kendu zioten egunean, Abrahamek otordu bikaina antolatu zuen. Ohartu zen Sara, Agar egiptoarragandik Abrahamek izandako semea bere seme Isaakekin ari zela jostatzen. Eta honela esan zion Abrahami: Bidal itzazu etxetik mirabea eta beronen semea. Honek ez baitu oinordeko izan behar nire seme Isaakekin batera! Biziki atsekabetu zen Abraham, Ismael ere bere seme baitzuen. Baina Jainkoak esan zion: Ez zaitez atsekabe zeure mirabe eta mutikoagatik. Egiozu jaramon Sarak esaten dizun guztiari, Isaaken bidez izango baitituzu ondorengoak. Baina zeure mirabearen seme horren bidez ere herri handi bat sorraraziko dut, hori ere zeure seme duzulako Abrahamek, goizean goiz jaiki, ogia eta zahato bat ur hartu eta Agarri ezarri zizkion bizkarrean. Hala, haurrarekin batera igorri egin zuen etxetik. Abiatu zen, bada, Agar, eta Beer-Xeba eremuan noragabe ibili zen. Zahatoko ura ahitu zitzaionean, zuhaitz baten azpian utzi zuen haurra eta, urrutiraturik, aurrez aurre eseri zitzaion ehunen bat metrora. Honela zioen berekiko: Ez dinat neure semea hiltzen ikusi nahi. Ama eseria zegoelarik, negarrez hasi zen haurra ozenki. Aditu zuen Jainkoak mutikoaren ahotsa, eta Jainkoaren aingeruak dei egin zion zerutik Agarri, esanez: Zer duzu, Agar? Ez izan beldur, aditu baitu Jainkoak hor duzun mutikoaren ahotsa. Ea, hartzazu berriro mutikoa eta ez utzi eskutik, herri handi baten aita bihurtuko baitut Orduan, Jainkoak ur-putzu bat ikusarazi zion Agarri. Honek zahatoa urez bete eta edaten eman zion mutikoari. Jainkoa lagun izan zuen mutikoak; hau handituz joan zen eta Parango eremuan bizi izan zen. Arkulari trebe bihurtu zen. Amak emakume egiptoar bat eman zion emaztetzat. Abrahamen eta Abimeleken arteko hitzarmena Aldi hartan, Abimelek erregeak, Pikol gudalburua berekin zuela, Abrahamengana joan eta esan zion: Jainkoa duzu lagun egiten duzun orotan. Jainkoarengatik, beraz, egizu zin, ez duzula maltzurki jokatuko nirekin, ez neure seme-alabekin, ez hauen ondorengoekin. Ni leial izan nauzunez, emadazu hitza zeu ere hala izango zarela nirekin eta orain atzerritar gisa bizi zareneko herri honekin. Abrahamek erantzun: Zin dagit! Baina Abrahamek errieta egin zion Abimeleki, honen morroiek bortxaz hartu zuten ur-putzua zela eta. Abimelekek erantzun zuen: Ez dakit nork egin duen horrelakorik. Zuk ez didazu ezer aipatu, eta nik ez dut gaurdaino deus ere entzun. Orduan, Abrahamek ardiak eta behiak eman zizkion Abimeleki. Honela burutu zuten bien arteko hitzarmena. Bestalde, Abrahamek artaldeko zazpi arkume bereiz jarri zituen. Abimelekek galdetu zion: Zer esan nahi du zazpi arkume horiek bereiz jartzeak? Abrahamek erantzun: Nire eskutik hartu behar dituzu zazpi arkume hauek. Ezaugarri hau dela bide, denek jakingo dute ur-putzu hau nik zulatu dudala. Horregatik, toki hari Beer-Xeba deritzo hau da, Zin-Putzu bertan biek zin egin zutelako. Beer-Xeban hitzarmena burutu ondoren, Abimelek eta Pikol gudalburua filistearren lurraldera itzuli ziren. Abrahamek, bere aldetik, tamarindo bat aldatu zuen Beer-Xeban, eta Jauna, betiereko Jainkoa, gurtu zuen. Luzaro bizi izan zen Abraham, atzerritar gisa, filistearren lurraldean. Isaak opari eskainia Handik aldi batera, Jainkoak probatu egin nahi izan zuen Abraham eta dei egin zion: Abraham! Honek erantzun: Hemen nauzu! Eta Jainkoak: Hartzazu Isaak zeure semea, hain maite duzun seme bakarra, eta zoaz Moria lurraldera. Igo zaitez nik erakutsiko dizudan mendira eta eskain iezadazu semea han erre-oparitzat. Biharamunean, goizean goiz jaiki zen Abraham, txalmatu zuen astoa eta, oparitarako egurra txikiturik, Jainkoak esandako lekura joan zen, bere seme Isaak eta bi morroirekin. Hirugarren egunean, urrutira, aipatutako lekua ikusi ahal izan zuen Abrahamek. Orduan, esan zien morroiei: Gelditu hemen astoarekin. Mutikoa eta biok hara goaz, Jainkoa gurtzeko. Gero, itzuliko gara Hartu zuen Abrahamek oparitarako egurra, eta bizkarrean jarri zion bere seme Isaaki; berak aiztoa eta sua zeramatzan. Biak batera zihoazela, Isaakek bere aita Abrahami esan zion: Aita! Zer duzu, seme? erantzun zion Abrahamek. Eta Isaakek: Sua eta egurra badaramatzagu; baina non dugu oparitarako arkumea? Abrahamek erantzun: Utzi hori Jainkoaren esku, seme! Eta elkarrekin zihoazen bidean. Jainkoak aipatutako lekura iritsi zirenean, aldarea eraiki zuen Abrahamek eta egurra prestatu. Ondoren, lotu zuen Isaak eta aldareko egur gainean ezarri. Eskua luzatuz, hartu zuen aiztoa bere semea hiltzeko. Baina Jaunaren aingeruak dei egin zion zerutik: Abraham! Abraham! Hemen nauzu! erantzun zuen Abrahamek. Aingeruak, orduan: Geldi esku hori! Ez egin kalterik mutikoari! Orain badakit Jainkoari begirune diozula, ez baitiozu zeure seme bakarra ere ukatu. Jaso zituen begiak Abrahamek, ingurura begiratu eta ahari bat ikusi zuen sasi artean adarretatik kateatua. Hartu eta erre-oparitzat eskaini zuen bere semearen ordez. Abrahamek leku hari Jaunak du hornitzen ezarri zion izena, eta gaur egun ere hala dio jendeak: Mendian Jaunak du hornitzen. Bigarren aldiz deitu zion Jaunaren aingeruak zerutik, esanez: Honela dio Jaunak: Hala jokatu duzulako, zeure seme bakarra ere ukatu ez didazulako, nik neurez zin dagit: Oparo bedeinkatuko zaitut eta zure ondorengoak zeruko izarrak eta itsasertzeko hondarra bezain ugari egingo ditut eta etsaien hiriez jabetuko dira. Zure ondorengoen bidez lurreko herri guztiak bedeinkatuko ditut, nire esana bete duzulako. Orduan, Abraham bere morroiengana itzuli eta elkarrekin Beer- Xebara joan ziren. Hantxe jarri zen Abraham bizitzen. Abrahamen ahaideak. Rebeka Aldi baten ondoren, jakinarazi zioten Abrahami bere anaia Nahorri zortzi seme sortu zizkiola Milkak: Utz izeneko lehen- semea, Buz, Aramen aita Kemuel, Kesed, Hazo, Pildax, Idlaf eta Betuel; hau Rebekaren aita izan zen. Zortzi seme hauek eman zizkion Milkak Abrahamen anaia Nahorri. Reuma izeneko ohaideak, aldiz, lau seme hauek eman zizkion: Tebah, Gaham, Tahax eta Maaka. Sararen heriotza eta ehorzketa Sara ehun eta hogeita zazpi urtez bizi izan zen. Kiriat-Arban hil zen, Hebronen alegia, Kanaan lurraldean. Abrahamek dolu egin zuen haren heriotzagatik. Gero, Sararen gorpua zetzan lekua utzirik, hititengana joan eta esan zien: Atzerritarra nauzue ni zeuen artean. Sal iezadazue lursail bat nire emaztea ehorzteko. Hititek erantzun zioten: Entzun, jauna. Jainkoak buruzagi egin zaitu gure artean. Ehortzi, beraz, zeure emaztea gure hilobirik bikainenean. Gutariko inork ez dizu galaraziko bere hilobian ehorztea. Jaiki zen Abraham eta, lurraldeko jendearen aurrean ahuspezturik, esan zuen: Baldin eta nire emaztea hemen ehorzteko baimena ematen badidazue, egidazue mesede hau: eskaiozue nire izenean Efroni, Tzoharren semeari, saltzeko niri bere soroaren ondoan dagoen Makpelako harpea. Eman diezadala balio duen diruaren truke, zuen lurraldean hilobiaren jabetza ukan dezadan. Efron bera eseria zegoen beste hitita guztien artean, hiri- sarrerako plazan. Denen aurrean erantzun zion: Ez, arren, ene jauna. Hara, doan ematen dizut harpea eta soro guztia ene hirikideen aurrean. Ehortzi bertan zeure emaztea. Abrahamek, ordea, hititen aurrean ahuspeztu eta hauek lekuko harturik, esan zion Efroni: Entzun iezadazu, arren. Ordaindu egin nahi dizut soroa. Hartzazu dirua eta orduan ehortziko dut neure emaztea. Efronek erantzun: Hara, jauna: lursailak zilarrezko laurehun txanpon balio ditu. Diru horregatik ez gara eztabaidan hasiko. Ehortzi bertan zeure emaztea. Bat etorri zen Abraham Efronekin, eta zilarrezko laurehun txanpon ordaindu zizkion, merkatariek erabili ohi duten dirutan. Honela, Makpelan dagoen Efronen lursaila, Mambretik ekialdera, bere harpe, zuhaitz eta guzti, Abrahamenak izan ziren aurrerantzean. Honen lekuko gertatu ziren hititak eta hiri-sarrerako plazatik igarotzen ari ziren guztiak. Kanaan lurraldean, Mambre eta Hebronen aurrez aurre dagoen Makpelako soro ondoko harpean ehortzi zuen Abrahamek bere emazte Sara. Honela, soroaren eta harpearen jabetza hititen eskuetatik Abrahamengana aldatu zen, hilobi izateko. Isaak  Isaakentzat emaztea hautatu Abraham zaharra zen, adinean aurreratua. Jaunak gauza guztietan bedeinkatua zuen. Etxeko bere morroi zaharrenari, zuen guztiaren arduradunari, esan zion Abrahamek: Ezarri eskua nire izterpean. Zin egidazu Jaunarengatik, zeru- lurren Jainkoarengatik, ez duzula nire semearentzat emazterik hartuko bizi naizen lurralde honetako kanaandarren alabetatik, baizik eta nire sorterrira eta ahaideengana joango zarela, nire seme Isaakentzat emaztea hautatzera. Morroiak galdegin zion: Beharbada, neskak ez du lurralde honetara nirekin etorri nahi izango. Orduan, zure semea zure sorterrira eraman beharko ote dut? Abrahamek erantzun: Ez eraman hara nire semea. Zeruko Jainko Jaunak nire aitaren etxetik eta nire ahaideetatik hartu ninduen eta zin eginez agindu zidan: Lurralde hau zure ondorengoei emango diet. Hain zuzen, berak bidaliko dizu aingerua aurretik, handik nire semearentzat emaztea hartu ahal izan dezazun. Eta emakumeak zurekin etorri nahi ez badu, egin didazun zin-hitzetik aske geldituko zara. Dena den, ez eraman hara nire semea. Morroiak, orduan, bere nagusi Abrahamen izterpean eskua ezarri eta zin egin zion. Rebeka, Betuelen alaba Bere nagusiaren hamar gamelu eta gauzarik hoberenak harturik, Mesopotamia aldera abiatu zen morroia, Nahor bizi zen hirira. Bertara iristeko zegoela, gameluak ur-putzu baten ondoan etzanarazi zituen. Arratsaldea zen, emakumeak ur bila joan ohi ziren sasoia. Bere baitan otoitzari eman zion, honela: Jauna, nire nagusi Abrahamen Jainkoa, arren, aurki dezadala gaur bila nabilena; ager ezazu nire nagusi Abrahami diozun onginahia. Ni ur-putzu honen ondoan geldituko naiz. Hiriko neskatxak ura ateratzera datozenean, esango diot haietariko bati: Eraitsi zeure pegarra edan dezadan Berak erantzungo balu: Edazu, eta zure gameluei ere emango diet edaten, izan bedi huraxe zeure zerbitzari Isaakentzat hautatu duzuna. Honela jakingo dut zeure onginahia agertu diozula nire nagusiari Bere arteko otoitza amaitu baino lehen, horra non hurbiltzen den Rebeka, pegarra sorbaldan. Betuelen alaba zen; Betuel, berriz, Abrahamen anaia Nahorren eta Milkaren semea. Neskatxa oso ederra zen, birjina eta ezkongabea. Ur-putzura jaitsi, pegarra bete eta igo egin zen. Abrahamen morroia lasterka bidera atera zitzaion eta honela mintzatu: Emadazu, arren, ur pixka bat zeure pegarretik. Hark erantzun: Edazu, jauna. Eta, berehala pegarra besoetara eraitsirik, edaten eman zion. Edan zuenean, esan zion neskatxak: Zure gameluentzat ere ura ateratzera noa, ase arte edan dezaten. Hustu zuen pegarra askan, eta lasterka joan zen putzura ur gehiago hartzera, gamelu guztiei eman zien arte. Bien bitartean, morroia hari begira zegoen, isilean bere buruari galdezka bere bidaiaren helburua lorrarazi ote zion Jaunak. Gamelu guztiak ase zirenean, hartu zituen morroiak sei gramoko urrezko eraztuna eta ehun gramo baino gehiago zuten urrezko bi eskumuturreko, eta galdegin zion: Adizu! Noren alaba zara? Ba ote da zure aitaren etxean tokirik guretzat, gaua igarotzeko? Rebekak erantzun zion: Betuelen alaba naiz, Milkak Nahorri eman zion semearena. Gainera, esan zion: Bada gure etxean lasto eta belar ugari, eta baita gaua igarotzeko tokia ere. Orduan, morroiak, ahuspezturik, Jauna gurtu zuen, esanez: Bedeinkatua Jauna, nire nagusi Abrahamen Jainkoa, onbera eta leiala izan baita ene nagusiarekin. Jaunak neure nagusiaren ahaideen etxerako bidean jarri nau. Ezkontza-tratua Neskatxa lasterka joan zen etxera gertatu zitzaionaren berri amari ematera. Rebekak neba bat zuen, Laban izenekoa. Bere arrebak zeramatzan eraztuna eta eskumuturrekoak ikusi eta gizon bat mintzatu zitzaiola entzunik, Laban etxetik atera eta ur-putzu aldera joan zen korrika morroiarengana. Hau oraindik ur-putzutik hurbil zegoen, gameluen ondoan. Labanek esan zion: Zertan zaude hor kanpoan? Zatoz etxera, Jaunak bedeinkatu hori! Atondua dut etxea, baita gameluentzako tokia ere Labanek, etxean sartu, gameluei zamak kendu eta lastoa eta belarra eman zizkien. Ondoren, ura ekarri zien morroiari eta honen bidelagunei, oinak garbitzeko. Janaria aurrean jarri zien, baina morroiak esan zuen: Ez dut jango, esateko dudana esan aurretik. Labanek erantzun zion: Esan, bada. Morroiak jarraitu zuen: Abrahamen morroia nauzu. Jaunak oparo bedeinkatu du nire nagusia eta aberats egin: ardi eta behiak, zilar eta urrea, morroi eta mirabeak, gamelu eta astoak eman dizkio. Sarak, nire nagusiaren emazteak, nire nagusiari seme bat sortu dio bere zahartzaroan, eta honek semeari utzi dizkio bere ondasun guztiak. Neure nagusiak zin eragin zidan, esanez: Ez duzu nire semearentzat emazterik hartuko bizi naizen lurralde honetako kanaandarren alabetatik. Aitzitik, nire aitaren etxera, nire ahaideengana joango zara nire semearentzat emaztea hartzera. Orduan, nagusiari esan nion: Beharbada, neskak ez du nirekin etorri nahi izango. Hark erantzun zidan: Ni Jaunaren zerbitzuan bizi izan naiz beti eta hark bere aingerua bidaliko du zurekin; zure bidaiaren helburua lorraraziko dizu, eta nire semearentzat emaztea hartuko duzu nire ahaideen artetik, nire aitaren etxetik. Nire ahaideengana joan ondoren, zin- hitzetik aske geldituko zara. Emaztea eman nahi ez badizute ere, zin- hitzetik aske geldituko zara Beraz, gaur ur-putzura iristean, neurekiko esan dut: Jauna, nire nagusi Abrahamen Jainkoa, egiten ari naizen bidaiaren helburua lorrarazi nahi badidazu, ur-putzu honen ondoan geldituko naiz; eta neskatxaren bat ura ateratzera datorrenean, hau esango diot: Emadazu, arren, ur pixka bat zeure pegarretik. Hark erantzungo balit: Edazu zeuk, eta zure gameluentzat ere aterako dut ura izan bedi hori, Jauna, nire nagusiaren semearentzat hautatu duzun emaztea. Nirekiko otoitza amaitu baino lehen, hona non azaldu den Rebeka, pegarra sorbaldan, eta ur-putzura jaitsi ura ateratzera. Emadazu, arren, edaten, esan diot. Eraitsi du berehala pegarra sorbaldatik eta esan dit: Edazu, eta emango diet edaten zure gameluei ere. Edan dut nik eta eman die edaten nire gameluei ere. Ondoren, galdegin diot: Noren alaba zara?. Betuelena, Milka eta Nahorren semearena, erantzun dit. Orduan, eraztuna ezarri diot sudurrean eta eskumuturrekoak. Ahuspeztu eta Jauna gurtu dut. Bedeinkatu dut Jauna, neure nagusi Abrahamen Jainkoa, zuzeneko bidetik ekarri nauelako, haren semearentzat neure nagusiaren iloba emaztetzat hartzeko. Orain, bada, esadazue nire nagusiarekiko onbera eta leial agertu nahi duzuen ala ez, nora jo jakin dezadan Labanek eta Betuelek erantzun zioten: Jaunaren gauza da hau; ezin dizugu esan ez baietz, ez ezetz. Horra, hor duzu aurrean Rebeka. Hartzazu eta zoaz. Izan bedi zure nagusiaren semearen emazte, Jaunak esan bezala. Abrahamen morroia, hitzok entzun orduko, lurrean ahuspeztu zen, Jaunari eskerrak emanez. Atera zituen zilarrezko eta urrezko bitxiak eta soinekoak, eta Rebekari eman zizkion. Honen nebari eta amari ere egin zizkien opariak. Gero, morroia eta bidelagunak afaldu eta lotara joan ziren. Biharamun goizean, jaikitzean, morroiak esan zuen: Uztazue neure nagusiagana itzultzen. Rebekaren nebak eta amak esan zioten: Bego oraindik neskatxa gurekin hamarren bat egun; gero joango zara. Morroiak esan zien: Ez nazazue atzerarazi, Jaunak nire bidaiari bukaera ona eman dionez gero. Uztazue neure nagusiagana itzultzen. Orduan, esan zioten: Deitu eta galde diezaiogun neskatxari berari. Deitu eta galdegin zioten Rebekari: Joan nahi al duzu berehala gizon honekin? Bai! erantzun zuen. Orduan, amore eman zuten, beren arreba Rebeka eta honen inudea Abrahamen morroiarekin eta bidelagunekin joan zitezen, eta Rebekari, bedeinkatuz, esan zioten: Izan dezazula ondorengo ugari, arreba! Menpera ditzatela zure ondorengoek etsaien hiriak! Jaiki ziren Rebeka eta honen mirabeak, gameluetara igo eta Abrahamen morroiarekin abiatu ziren denak. Rebeka Isaaken emazte Isaak Lahai-Roiko ur-putzutik etorria zen, eta Negev lurraldean bizi zen. Arrats batean, landara ibilaldi bat egitera joan eta, begiak jasorik, gameluak zetozela ikusi zuen. Rebekak ere jaso zituen begiak eta, Isaak ikusirik, gamelutik jaitsi zen, eta morroiari galdegin: Nor da landan zehar bidera datorkigun gizon hori? Morroiak erantzun: Ene nagusia. Orduan, Rebekak bere aurpegia estali zuen zapi batez. Eginiko guztia kontatu zion morroiak Isaaki. Honek bere ama Sararena izandako oihal-etxolara eraman zuen Rebeka. Emaztetzat hartu eta maite izan zuen. Honela poztu zuen Isaakek bere burua, ama hil ondoren. Abrahamen beste ondorengo batzuk Kro  Abraham berriro ezkondu zen Ketura izeneko emakume batekin. Honek seme hauek eman zizkion: Zimran, Jokxan, Medan, Madian, Ixbak eta Xuah. Jokxanek, bere aldetik, Xeba eta Dedan sortu zituen. Dedanen ondorengoak hauek izan ziren: axurtarrak, letuxtarrak eta leumdarrak. Eta Madianen semeak Efa, Efer, Henok, Abida eta Eldaa. Hauek guztiak Keturaren ondorengoak dira. Zeukan guztia Isaaki utzi zion Abrahamek. Beste ohaideen semeei opariak eman zizkien, eta Isaakengandik urruti bidali zituen ekialderantz, bera oraindik bizi zela. Abrahamen heriotza Ehun eta hirurogeita hamabost urtez bizi izan zen Abraham. Zahartzaro luze eta betearen ondoren hil zen eta bere arbasoekin elkartu. Bere seme Isaak eta Ismaelek ehortzi zuten Makpelako harpean, Tzohar hititaren seme Efronen soroan, Mambreren aurrez aurre. Abrahamek hititei erositako soroan ehortzi zituzten Abraham eta honen emazte Sara. Abraham hil ondoren, Jainkoak bedeinkatu egin zuen haren seme Isaak; hau Lahai-Roiko ur-putzuaren ondoan bizi zen. Ismaelen ondorengoak Kro  Hona hemen Abrahamen seme Ismaelen ondorengoak Ismael Sararen mirabe egiptoarrak sortu zion Abrahami. Hauek dira Ismaelen semeen izenak: Nebaiot lehen-semea; ondoren, Kedar, Adbeel, Mibsam, Mixma, Duma, Masa, Hadad, Tema, Jetur, Nafix eta Kedma. Horiek dira Ismaelen semeen izenak; hamabi buruzagi beste hainbeste leinurentzat; izen horiek eman zitzaizkien haien bizileku eta kanpalekuei ere. Ehun eta hogeita hamazazpi urtez bizi izan zen Ismael. Gero, azken arnasa emanez, hil egin zen eta bere arbasoekin elkartu. Haren ondorengoak Habila eta Xur-en artean dagoen eskualdean, Egiptoren mugan, Axur bidean, jarri ziren bizitzen, beren anaien aurrez aurre. Jakob  Esau eta Jakob Hona hemen Abrahamen seme Isaaken historia. Abrahamek Isaak sortu zuen. Isaakek berrogei urte zituen, Betuelen alaba eta Labanen arreba zen Rebekarekin ezkondu zenean. Betuel eta Laban Mesopotamiako aramearrak ziren. Rebeka emaztea agorra zela eta, haren alde erregutu zion Isaakek Jainkoari. Jaunak erregua aditu eta haurdun gelditu zen Rebeka. Bi ume ari zitzaizkion sabelean elkarren lehian. Rebekak zioen berekiko: Zergatik gertatu zait gero niri horrelakorik? Jaunarengana jo zuen argitasun eske, eta Jaunak erantzun: Bi nazio dituzu sabelean, bi herri aterako zaizkizu erraietatik: bata besteari nagusituko zaio, zaharrena gazteenaren morroi izango da. Erditzerakoan bikiak izan zituen. Lehenengo atera zena ilegorria zen, abere-larrua bezain iletsua: Esau eman zioten izena. Berehala anaia irten zen, bere eskuaz anaiaren orpoari helduta. Honengatik, Jakob eman zioten izena. Hirurogei urte zituen Isaakek Rebekak bikiak izan zituenean. Haurrak handi egin ziren. Esau ehiztari trebe bihurtu zen eta oihan-gizon. Jakob, ostera, gizon patxadatsua zen eta etxekoia. Isaakek maiteago zuen Esau, gogoko baitzuen ehiza-jana; Rebekak, aldiz, Jakob zuen maiteago. Esauk bere lehen-semetzaren eskubidea saldu Behin batean, Jakob lapikokoa egosten ari zela, iritsi zen Esau oihanetik, oso nekatua, eta esan zion anaiari: Emadak lapikoko gorri horretatik, leher egina nator eta. Honegatik, Edom hau da, Gorri izena ezarri zitzaion Jakobek esan zion: Heure lehen-semetzaren eskubidearen truke emango diat. Esauk erantzun: Goseak hiltzear egonik, zertarako diat lehen-semetzaren eskubidea? Eta Jakobek: Zin egidak. Zin egin zion Esauk, lehen-semetzaren eskubidea salduz. Orduan, eman zizkion Jakobek anaiari ogia eta platerkada dilista. Hark jan, edan, mahaitik altxa eta alde egin zuen. Honela gutxietsi zuen Esauk bere lehen-semetzaren eskubidea.