Bhág Balocistán ná şár as e.
Piní á jága ģák
Pír Tayárģází
Dáfte am ur
Náŕí
Bhág Náŕí
Kaccí
Bhúŧán Asi mulk as e.
Bolí ant ase?
Bráhuí ŧí laoz “bolí” Ańgrezí ná Arabí ná “lisán” Fársí o
Urdú ná “zubán” ná jága ģá istimál marek. Andun laoz “duví” o tenaŧ
“zubán” am andá matlab o masxat kin istimál marera. Bolí ná laozí
mána “ít o gapp” aná e. mafúm ná rid aŧ “bolí” fikr=’ xiál=’ jaoza=’ o esás
átá darşání ná amo vasíla e pára ará laoz o fikra ģátá zaríat aŧ asi
bandaģ ná kulav e elo iskán sar kannińg ná savab joŕ marek. Piní á
bolí cáindár o zántkár Árcí balð=e=il dá rid aŧ tená xiál átá darşání e
karisa páik ki, “Bolí insání amal ná bináí á gám e” vali ar vaŕ aŧ púrav o
súrat ase. dáná alámat ák duví án piş tammoká tavár á tián joŕ
marera. Padá candí vaŕ aná ðaŧ o ðaol áteŧí badal marisa asi muşkil o
vali vazan dár o droşum as vadí kera. Andá alámat átá asi avárí
e bolí ná vajúd pánińg marek. Aráftián mána o matlab murád allińgik.
Vali dá alámat o mána ná asiŧ eloŕton tálukdárí o siálí, akíkí o mantakí
mafak balkin manşáí (ixtiárí) marek. o andun tená manşá o marzí ná
rid aŧ bandaģ átá zaen áteŧí goí karisa kek.
Dá alámat ák asi vaxt aŧí peşan ná asar átá jága e alisa oftá amalí
varandí ná badal am marera o xuáindár am. Aráná savab án “ít o gapp”
yakdam ińga tabaí asar ná páband salpak. Bolí ná áŧí (sáxt) o elo başx
ák andáxadar púrav marera ki párok áŕkin ar vaŕ aná zaení o jaozaí
tajruba ģáte bolí ná ráband aŧí şáģińg mumkin e.
Árcí balð=e=il ná buŕzko bolí ná táríf ná asi matlab as dá am allińg
marek ki bolí asi ráband ase ná zí á to salok marek vali oná bundáví á
gurj ák amo alámat ák am arer ará bandaģ ná “ít o gapp” aná mána o
matlab átá droşum aŧí mustí barera.
Andun bolí ná cáindár átá asi kaŕda as bolí ná táríf e dun kek ki “bolí
bíra amo başx átá pin af ará ode droşum etira, o nae bolí fikr’ xiál o
jaoza ģátián vadí o ráband án joŕ marek balkin dá kull aton avár avár
bolí ná “abláģí” á kadr ák ode bolí joŕ kera. Andun jadíd ilm e lisáníát
ná rid át bolí ná sifat dá vaŕ moní barek ki “bolí manşáí tavárí á alámat
átá asi ráband ase arána vasíla ģán asi ráji o kaŕda as zind kek” andun
dáŕán bedis am bolí ná candí sifat o táríf ák kannińgáno aráftá barav
át nan bíra dá pánińg e zarúrí sarpand marena ki “bolí” ná kul táríf ák
xás ingá ŧik o pálú ant as am mare! majmúí vaŕ aŧ insán ná jaoza o
xiál átá darşání ná vasíla e bolí ná bundáv pánińgáne. Yání bandaģ
tená rájí zind aná gurj áte púrav kannińg kin “bolí” ná zarúrat e
maesús kare o andá gurj bolí ná joŕ mannińg ná savab mass.
Arastú bandaģ e rájí o sádár as páik vali dá rájí á sádár ná kull án
bhallá kamál o xásíat oná “bolí” yá ít kannińg ná tákat e. ará ode kull e
maxlúk áteŧí şarafdár kare. Andá xátir án to “bolí” e bandaģ ná kull án
aem ingá ejád o be bahá ingá mírát pánińgik. Vali dá rást án am xan
te tar kannińg mafak ki “bandaģ bolí e joŕ kare o bolí bandaģ e zeb o
droşum tirisa rást ingá mána aŧ bandaģ kare. Antae ki aga “bolí”
matavaka to nae bandaģ iskúl o şar áli ná dá and á massaka aráŕe o
aeno saloke o nae duniá ŧí búd o berişt o rájí zind aná vajúd massaka
antae ki bolí e insání gurj átá rid aŧ asi rájí o idára as am xiál
kannińgik. Asi anduno idára as ará zind aná elo başx o idára yání
mazab=’ ixlák=’ kánúd=’ maháş=’ siásat o tálím ná nazm o droşum ná
zaríat joŕ marek. Antae ki bolí ase anduno gurj ase aráŕán bedis zind
aná elo başx ák tená rájí zimvárí te ic vaŕ aŧ púrav kannińg kappasa.
Eun am asi kaom o ráj asená sakáfat=’ zind o búd=’ o cáindárí oná “bolí”
ton ganðok marek. Kaom’ ráj=’ kaŕda o kabíla sená vajúd amo vaxt
iskán barjá salińg kek ará vaxt iskán oná bolí o sakáfat zinda salik. Dá
xátir án ki bolí amo kull e xuást áte púrav kek ará ráj o maxlúk ná mon
mustí şon o şar álí kin darkár marera asi ráj as şondárí ná ará mizzil
átián gidreńgik o kull aŧí “bolí” oŕton avár xanińgik o aeno ná bandaģ
şon o şar álí ná ará and o makám áŧe, yakíní vaŕ aŧ dáná savab “bolí”
e. ará na bíra bandaģ ná jaoza o xiál áte “báduví” tiss balkin oná
şondárí ná raftár aŧí am tezí vadí kare. insáni zind aná dá murģun á
safar aŧí tená gurj átá rid át keí bolí te joŕ kare. Aráftá kacc azár áteŧí
pánińgik. Vali dáŕe dá ít aná “yátí” am lázmí e ki dá azár á bolí tián
geştir aeno táríx ná başx as joŕ massuno. O bolí te nae kas páik o nae
kas sarpand marek. Andun asi andáza sená rid át aeno duniá ŧí “bolí”
tá kacc şaş azár án ziát e. vali aeno am sad átá isáb aŧi “bolík” anduno
ará tená guððíko dam tiáŧo. Matlab dá ki dá rid aŧ máir ák dá xulís ná
darşání e kareno ki dá “bolík” şondárí ná raftár aŧí amgám na mannińg
ná vajja ģán zút yá ure esar maror. Andun kull bolí tá nema ná kacc
andune aráftá párok ák da azár bandaģ án am kam o. giŕás bolí to
anduno am are arátá párok ák bíra sad áteŧí o.
Bolí tá xatam mannińg yá pad tammińg ná savab ák ant o. dá rid aŧ
pámdár ák dá xiál kera ki dun ingá “bolík” tene vaxt aton avár şáģing
kattavas. nae o amo daor aná xuást o gurj áte púrav kannińg karer.
Ará oftá tálání o sogaví ná savab joŕ mannińg karera.
Aeno ná tez raftár á şondárí ná daor aŧ ki aráŕe cunká cunká bolí tekin
asi saxt o daor ase. dá xátir án gurj dá giŕá ná e ki aga nan tená bolí
te baccifińg o zinda tixińg xuána to nane tená bolí te aeno ná xuást
átá rid aŧ ilmí o saensí bundáv átiá şon tiroí tammik. Andun rást mána
ŧí paŧ o pol ná gurj am naná bolí tá şondárí kin bhallo xuást as joŕ
massune…
“Bolí” ná biná o rudom
Aga nan vaxt as “bolí” ná táríxí jác allińg, o dá soj átá varandí e
paŧŧińg xuán ki bolí arátam o aráŕe joŕ ass? to dá rid aŧ táríx ná
bandaģ ák nane pakk málúmdárí tifassa. O andun bolí ná máir o zánt
kár ák am bhallo paŧ o pol ase án pad dá natíja e sar massuno ki
“bolí” ná joŕ mannińg ná and o táríx iskán raseńg mumkin af. Dá xátir
án ki “bolí” tayár o giŕás matane o nae asi vár aŧ joŕ massune ki oná
and o táríx ná samá tammi. Vali “bolí” amr joŕ mass yá amo ant xuást
ák assur ará “bolí” ná joŕ mannińg ná savab massur? Dá soj átá
varandí e paŧŧińg ná koşist zarúr massune. o dá rid aŧ paŧ o pol aeno
am barjá e.
Dá vaxt iskán ná paŧ o pol ná rid aŧ bolí ná joŕ mannińg ná barav aŧ
kaí vaŕ aná nazría ģák moní bassuno aráftián piní o irá nazría ki oftián
asiŧ e “Ixtiráí” o elo e “Irtikáí” nazría pánińgik andá tá rid aŧ bhallo vaxt
asiskán “bolí” ná biná ná zí á gap o tarán kannińgá. “Ixtiráí” nazría ná
rid aŧ “bolí” bandaģ ná taxlíkí o amal ase. yání bandaģ tená akl o şahúr
án “bolí” e taxlík kare. Vali “irtikáí” nazría ná mannok átá dá xiál ass ki
“bolí” asi ittifákí o amal ase. matlab dá ki bandaģ ná zaení o aklí koşist
ák dáŧí aviŕda affas da tene án tenaŧ joŕ massune. dáŕán bedis am
mutkuná daor aŧ “bolí” ná taxlík e “faok ul fitrat” yá “mavráí” tákat
átiton am ganðińgáne.
Sukrát ná dá xiál ass ki duniá ná ar giŕá ná pin e devták tixáno. “náras”
dev málá ná rid aŧ “bolí” ná xálik “Oðan” devtá e. kadímí á and aŧí
“bramá” e am bolí ná xálik pánińgáka. Andun “indar” devtá ná bárav aŧ
am andá piní ass ki o “bolí” e joŕ kare. Yaúdí tá akída e ki azrat ádam,
xudá ná pánińg á giŕá tá pin te tixá. o andun yúrap aŧí sad á sál átiá
“aed náma kadím” ná bolí “Ibrání” na bíra ásmání o bolí as sarpand
mannińgáka balkin ode “umm ul lisán” yání bolí tá lumma am
pánińgáka. Dáŕán bedis duniá ná kull mazab ák “bolí” e taxlík rabbání
karár tirisa bassuno.
Vali Abú Háşim Mutazilí ará bolí ná asi bhallo mufakkir as gidreńgáne,
o aŧí avlíko vár dá ít e moní es ki, bolí insán ná joŕ karoko giŕá
ase. andun maģribí duniá ŧí mazabí saxtí ŧí kambútí bannińg án guð
bolí ná jác ilmí bundáv átiá allińg o dá rid aŧ asi púskuno paŧ o pol ase
ná biná mass. Dá aştamíko sadí ná ít ase ki Jarman mufakkir “arðar”
avlíko vár bolí tá mazabí nazría e rad karisa dá fikr e mustí es ki bolí
ínsání o taxlík ase antae ki bandaģ ná joŕ karoká bolí teŧi be káidgí o
malásí maojúd e, o balíģ o jáme mannińg ná bajáe ná púrav o, o tená
taeŧí kambútí tixira.
Aeno ná jadíd daor aná paŧ o pol ná rid aŧ bolí tá máir o zánt kár ák
kadímí á bandaģ átá aloká nişán átián andáza xalera o dá gumán kera
ki aeno án azár á sál must ná bandaģ arátam iskán ít kannińg el
kattavesus amo vaxt iskán o işára ģátá bolí ŧí asi elo e poh kannińg ná
koşist yání guńgí karera. Antae ki kadímí á bandaģ arátam rájí zind
aná biná yá avár raeńg e şurú kare to dá avárí oŕán ít o gap aná xuást
gár ass. Vali bandaģ o vaxt iskán laoz joŕ kattvesus, ít kannińg
kattaveka. Vali oná dúk to assur aráfte o kárem aŧí atisa elo bandaģ
iskán işára ģáte amar rasefe. Guŕá bandaģ dá vael áte mon á tixisa dá
işára ģátá bolí e macci pen pur mána joŕ kannińg kin asi gám as mustí
arfe o işára ģátiton avár avár tená bá án giŕás tavár (saot) am kaşşá.
Dá tavár ák ki bolí ná bináí tavár ák pánińgira kúk, cíánŧ, yá şor
kannińg ná droşum aŧí assur. dáŧá masxat elo bandaģ ná xiál e tená
kunð á aŕseng o oŕiskán tená ít e rasefińg ass. Dá vaŕ bandaģ tená dá
gám aŧí sarsob mass o bákáida vaŕ aŧ bolí ná biná e kare.
O amo tavár ák ki kúk, cíánŧ o şor ná súrat aŧí moní bassusur bíra
tavár ná add iskán salítavas, balkin vaxt aton avár avár ofteŧí vaddíkí
marisa iná o laoz áteŧí badal marisa inár. Padá bandaģ tená darkár o
masxat átá rid aŧ dá laoz áte mána tirisa jumla ģáteŧí badal kare. Dá
vaŕ asiŧ elo ton “ít o gap” kin bolí ná bákáida bundáv tixińgá. vali asi
murģuno jod o xuárí ase án pad, antae ki bolí ná ejád iskán am
bandaģ e raseńgińg kin asi bhallo vaí as tadefoí, o xuárí as kaşşoí
tammá. Dá kul amal asi de aŧ matav. Andun bolí ná biná ģán aeno ná
şondárí şikl iskán ná safar am asi anduno xuárí káşşo safar ase ná
şáidí e etik. Balki dá rid aŧ aga nan dá pán ki bolí ná şondárí o rudom
ná táríx asal aŧ bandaģ ná jind aná şondárí o rudom ná táríx e to ģalat
mafaro. antae ki aráŕe ki bandaģ vaxt ton avár avár şondárí ná amal án
gidreńgisa iná amoŕe “bolí” am oŕton avár avár rudom o şon alk.
Xás vaŕ aŧ aeno ná daor aŧí ará kaom o ráj ák şondárí ná buŕzo
makám ase áŧo oftá bolík am asi anduno and as dúí kareno. o duniá
ná bhallo kac asená darkár joŕ massuno. O ará kaom o ráj ák vaxt aná
raftár ton am gám mannińg kattavas yá pad tammár oftá “bolík” am
oftiánbár pad tammár yá guŕá asul xatam massur.
Brolikva, Brahui roman likvar ná şondár á pin e. yaní brolikva páning
án Brahui roman likvar ná matlab alingik. brolikva Noamber aŧí
dod alk. arátam várvár Brahui roman likvar páning án muşkil o vaxt
aná ziá maning ná aesás mass to Brolikva pin tammá, ará Brahui
roman likvar ná guanð ingá droşum e. brolikva ará ná, án joŕ marek.
Niviştkár Sarí pin Bolí Şenkkár Şenk de Droşum Panna ģák ná nivişta karok, Brahui bolí ŧí Qaida e. Dá kitáb e cáp karene.
Tumann :
laoz “Tumann” Turkí zubán ná laoz ase dá “Túmán” án peştammáne
aráná mána Turkí ŧí Dha azár ná e. andá savab án Turkí
zubán aŧí Dha azár ná kacc bandaģ ná “Kabíla” e am Tumann
pára.
Baloc áteŧí am Kabíla o “Xáot” kin pánińgik. laoz “Tumann” ará turkí ŧí
kabíla ná am=mána e vali Bráhuí ŧí, Xáot, Tumann, Ayál, kahol ná
droşeńk (istilá) áteŧí cunko cunko fark are.
Tumann ná kamáşe “Tumandár” pára, ará Tumann ná sáro sambál ,
rakk o ceŧ o aļ o tiss ná zimvár marek. kabáilí nizám aŧí laoz Tumann o
dáná başx o páńŧ, ar Xán aná daorbárí ŧí tená vaŕaŧ massune.
Bráhuí, Naslí mána
Bráhuí ná mána ante? o dáná naslí mána ná bábat Mámad Sardár xán
baloc ná dá pánińge, O laoz "Bráhuí" ná pin tammińg á dávaŕ darşán
xiál karene, "laoz Bráhuí ná icco naslí o mafúm as aff .dá bíra ilákáí o
pin ase ará sifattí o darşání as kek".
Avála
Koc o Baloc, Gul Xán Nasír, panna
Baloc átá iraŧŧamíko ballá kac aná zubán Bráhuí e bráhuí ná muse
ballo ballo párvaŕ o.
Bráhuí jadíd şáirí
Niviştkár Liákat Saní
Sarí pin
Bolí Bráhuí Laozánkí tankíd
Şenkkár Şon Adabí Díván
Şenk de Droşum Panna ģák
Bráhuí jadíd şáirí Xuája Liyákat Saní ná nivişta karok Bráhuí şáirí ná
púskuná droşum ná bárav aŧ asi paŧ o polí jác as. Dá kitáb e Şon
Adabí Díván cáp karene.
Bráhuí laozánk ná murģun o táríx as e, o Bráhuí bolí ámbár jitáo mizáj
o droşum as tixik. Eun to nivişta o jadíd droşum aŧí bház ure á moní
bass, vale asi vaxt ase án laozánk kaí droşum aŧ Baloc cágiŕd aŧí sáŕí
massune. Xalkí şaer teán aļ Zahíronk , Názenk, o Moda iskán laozánk
Baloc cágiŕd aŧí Balocí o Bráhuí bolí teŧí vajúd tixene. Bráhuí laozánk
ná geştir başx şáirí e, o nasr aŧí Bráhuí loazánk piní o demraí kattane.
Bráhuí Likvaŕ
Niviştok: Liákat Saní
Brahui nivişt ná bábat dá pakk pánińgpak ki arátam án Bráhuí nivişt ná
biná masune? Aeno sáŕí á vaxt aŧí Bráhuí nivişt ná ará droşum áteŧí ki
nivişt o xuán marek tadoká vaxt aŧí dá asiŧ án geştir droşum áteŧí
nivişta marisá bassune. Dá ridaŧ Bráhuí bolí á paŧŧ o pol karoká cáindár
átá guşát jitá jitá e. Abdul Ráhmán ná xiyál aŧí “Bráhuí vaxt zamána seŧí HÍRO ĢULEFÍ
ánbár nivişta kannińgáne”. Andun Abdul Ráhmán asi pen hand ase
á tená kitáb Brahuí zubán o adab kí muxtasir táríx, ŧí dun nivişta kek,
“Bráhuí zubán irá hazár sál must kuroştí likvaŕ aŧí nivişta massune o
Islám án guð Bráhuí zubán Arabí likvaŕ e tenáí kare”.
Kuroştí likvaŕ ná ridaŧ dá ít moní barek ki Ísáí sál aná niyám aŧí
asi riyásat asená Kajolá Kadfízas piní o bádşá as gidrengáne. Andá
zamána ŧí Bráhuí kuroştí likvaŕ ŧí nivişta massune. Andá daor aná şáhí
ŧakká asená asi mon á Kajolá Kadfízas ná foŧú o elo mon á mehş várá
nivişta e. Foŧú ná dápár epár dá vaŕ nivişta e:
Mahá rájá, rájá dá rájá sá, duvá potará sá, kajolá kadfizá sá.
Dáŕe dá soj vadí marek ki maga jáí buŕzko laozák Brahuí bolí ná o? Dá
soj átá pakk o sahí varandí kin bolí cáindár áte tadoká tevaí daor aná
bolí tá paŧŧ o pol e karoí tammik.
Seńzdamíko sadí o okán pad nivişta maroká kitábák Xidmat=e=Dín Majhúl=ul=Isam Amlíyát=e=Guhar bár Bráhuí
Nozdamíko sadí aráŧí Bráhuí nivişt irá droşum aŧí xanińgik. Maktaba
Durxání arabí likvaŕ e dod tis to andá daor aŧí elo páraģán kiblaí mulk
áteán baroká angrezák roman likvaŕ aŧí Bráhuí nivişt o xuán karer. O
andá vaxt aŧí giŕás bandaģák arabí o romam likvaŕ imlá ná ridaŧ şefko
Bráhuí báşá tekin jága as sindí to jága as paşto ná vaŕoðaol á
raddobadal kera.
Kaepŧan Nikalsan o Allá Başx Zahrí buŕzko cár Bráhuí ná sarjamá báşá
te Sindí imlá ŧí nivişta kannińg kin dáftá zíá cár cár tik xalkuno.
Malik Dád Kalátí , Mullá Nabo Ján o giŕás pen Maktabae Durxání ná
álimák Bráhuí ná buŕzko cár sarjamá báşá te Paşto imlá ŧí nivişta
kannińg kin dáftá keraģ án xan as kaşşáno.
Dá asi jitá o soj ase ki Bráhui ará ará ki likvaŕ áteŧí nivişta marisá
bassune ode ará ará lisání vaelák palveŕ kareno? Dun ki arabí likvaŕ
aráŧí eráb zer, zabar, peş átá xalling allamí e. Elo dá ki arabí ná amo
no báşá tá nivişta kanning yá illing am candí lisáni vael áte vadí kek.
Dákán bedis fársí likvaŕ am lisáni aŕojanjál áteán hork aff. Antae ki
fársí likvaŕ aŧí Bráhuí ná har laoz musi droşum aŧ xuáning marek. Aga
fársí likvaŕ aŧí mím o şín avár likkingir to dá musi vaŕaŧ xuáning
marera:
Maş Miş Muş
Dá vaŕ ná sadd átá kac aŧ fársí likvaŕ aŧí imlá ná vael ák arer aráftá
savab án Bráhuí nivişt o xuán ŧí candí aŕáng ák barera.
Bráhuí likvaŕ e anduná lişání o imlá ná aŕáng áteán pah kanning kin
allamí e ki bráhuí kin Roman likvaŕ e tená í kanninge.Bráhuí Roman
Likvaŕ ná kaddokáŧ, haesíyat, gurj ante? án axxas imlá ná
vaelák esar marera? Dá soj átá varandí te pen vaxt as etina.
Noambar aŧí ná
arfoká gám teán asiŧ as dá am are ki aeno táríx aŧí avlíko vár ixbár
aseŧí Brahuí bolí roman likvaŕ aŧí nivişta manninge. Bráhuí Roman
Likvaŕ ŧí Bráhuí báşá tá ridoband, ki aráde Bráhuí bolí cáindárí ná gurj áte moná tixisá guððíko droşum tiss, dá
vaŕo:
Bhallá báşá gal
Cunká báşá gal
Dá vaxt á Bráhuí Roman Likvaŕ ŧí kul síopanc báşá tekin
nişán yá arf joŕ kanningáne, aráfteŧí bístohaşt sarjamo o hast
allamo báşá arer, aráftá ridoband dá vaŕe.
Sarjamá báşák:
Allamá báşák:
Murģuná Allamá báşák:
ásmán, álum, ádenk
ílum, íļ, goríc
elo, beģam, memán
úlun, zú, dárú
or, moko
Guanðá Allamá báşák:
Bráhuí Roman Likvaŕ ná rid tiroká báşá te páning yá xuáning kin
dáftá pink murģuná allamá tavár átá kumak aŧ páningira. Bedis
guððíko panc báşá teán elo kul aná tá guð sar aŧí murģuná allamá
báşá tá tavárk barera.
Avála
Abdul Rahmán Bráhuí, “Bráhuí Zabán o adab kí muxtasir táríx”
markazí urdú borð, Láhor.
Gul Xán Nasír, “Koc o Baloc”, zamurrud Pablíkeşanz, Koŧá.
Liákat Saní, "Bráhuí zabán=Rudom o Áxubat" şeńk matane.
Dá sarál e xuánińg kin şefko kitáb átián am kumak allińg mannińg
kek:
Allá Başx, avlíko şeńk, iraŧŧamíko şeńk, Bráhuí akeðimí Koŧá
Razzák Sábir, “Bráhuí Likvaŕ”, Bráhuí Adabí Súsáiŧí, Koŧá.
Abdul Rahmán Bráhuí, “Bráhuí aor urdú ká takábulí jáiza Bráhuí akeðimí Koŧá.
Ģulám Haedar Asrat, “Bráhuí Káida urdú=bráhuí”, Bráhuí
akeðimí Koŧá.
Pír Mámad Píral Zuberáńŕí Lhaŕí, “Bráhuí, urdú ásán grámar”,
Bráhuí akeðimí Şávakşá Roð Koŧá.
Mámad Atá Ullá Xán, “Urdú zúd Navísí ká irtiká”, Muktidara
Kaomí zabán, Islám ábád.
Bráhuí pin
Laoz "Bráhuí" amar pin tammá? dá bábat zabán cáokák jitá jitá ít
kareno dunki,
"Bráhuí" pin tammińg ná savab áte dávaŕ darşán kek, "Bráhuí
o Nároí ŧí fark affak, "Rava" Siráikí ŧí Maş e pára.Nároí maedán teŧí
raheńgra, dá aŕtomák Arab nasl án o, o dáfk Balocistán ná asal o andí
á bátíko".
Mámad Sardár xán Baloc
Sardár xán baloc laoz "Bráhuí" ná pin tammińg á dávaŕ darşán xiál
karene," laoz Bráhuí ná icco naslí o mafúm as aff .dá bíra ilákáí o pin
ase ará sifattí o darşání as kek".
Ðákŧar Abul Ráhmán Bráhuí
laoz Bráhuí ná mána o matlab ná bábat, Ðákŧar Abul Ráhmán Bráhuí,
ná dá xiál e ki, laoz "Bráhuí" mutkuná Fársí zabán ná laoz ase, ará
matlab "maşí á bandaģ" ná e.
Gul Xán Nasír o Malik Sáleh Lahŕí
Bráhuí pin tammińg ná rid aŧ Gul Xán Nasír o Malik Sáleh Lahŕí ná xiál
ák asiŧ o, ofk pára, "Bráhuí xalkat, elo baloc átá nisbat vaxtí amper, o
Al=Burrz maş aná eb o kehb aŧ ankení massur," "Burrz koh" ná savab
án "Burrz kohí" pin tammár, ará aeno "Bráhuí" ná droşum alk.
mustí xuánińg kin rumáişt
dá sarál án pen valad mannińg kin Gul Xán Nasír ná "Koc o Baloc" e
ubbo.
Bráhuí pároká tá bárav aŧ dun
páik, "dáft' vatan "Kalda" e, ará dariá Frát ná suel kutbí pára ģáŧe, ará
Xalíj Fáras án Bábul iskán tálán e." Bábul ukúmat ná pinnińg án guð
dá Áşorí saltanat ná asi başx as ass. ará Azrat Ísá ná vaddişt án sál must iskán ukumrání kare. dá amo daor e, arátam Baní
Isráíl, Dáúd alae slám ná kamáşí ŧí Falastín aŧí tená ukúmat e joŕ kare.
Baloc ák Arabistán án peştammińg án pad Eşiá=e=kocakk o Irák áŧí
ankení massur, andákán ampisá '=Ílum Máźandrán=' o Fáras á bassur,
padán Kirmán án barisá Balocistán aŧí bassur, Bráhúí párokák,arátam
dáŕe bassur to dáŕe Balocistán Drávaŕí, Medí, Írání o Túrání kaomák
ábád assur.
Bráhuí o Barva
Pin "Bráhuí" amar dod alk? dá bábat asi jitá xám ázmúnda o ít as
moná barek ki, "Bráhuí", "Barva" ná şontar á droşum e, "Barva" mulk
Şám aŧí asi dariá se ná pin e. ará Halabb ná xuŕk, Jabal Lubnán án peş
tammik o Ateba ná cakkul Jíhl aŧí avár marek.
Balocí ná xalkí şaer áteŧí "Halabb" e Baloc á tá anken pánińgáne, o dá
şaer ák avlíko vár "Kaepŧan Líc" ná xizmat aŧ Jarnal Eşiáŧik súsáiŧy
áf Bańgál aŧí şenk massur. arákán pad elo duniá Baloc án balad
massur.
Bráhuí pin: elo Xám Ázmúnda ģák
Laoz Bráhuí ná pin o dod tammińg ná bárav aŧ, andí o peşan ná
zántkár ák jitá jitá "Xám ázmúda" moná atissá dun darşán
kareno,
Bráhuí, "Rava" ná şontar á droşum e, o "Rava" Sindí zabán ná laoz
ase, sindí ŧí "Rava" "Maş" e pára.
o Maş teŧí raeńgoká bandaģ áte "Ravaí" pára.
laoz Bráhuí ná pin tammińg ná bárav aŧ asi pen xám ázmúnda as
Írání laoz "Buro"' ará Bráhuí ŧí "inińg" ná mána e etik ton ganðińgik,
arátam Bráhuí pároká xalkat, amp o biŧ karisa, Írán e sar mass, to
amoŕe asi umr as tadefe, dá xalkat tená pið e valifińg kin, amoŕe luŧ o
pul e biná karer, der ser, Íráník dáftá illat oádat án purxún massur,
guŕá ofk tená bádşá "Noşerván" á dáhńí innár, ki, Bráhuík nane bámus
iskán karer, ní dáfte, dáká kaşşa. Noşerván, dáfte ukum tiss ki, Írán án
"inbo" aráde Fársí ŧí "Buro" pára, arátam Bráhuík bráhuí párokák
"Buro" e bingur o aerání o arrifoká tab aŧí tená kunðá nişa karisa
párer, "Í"? yání nan kán?. to báhzák dá pára ki, Fársí ná "Buro" o
Bráhuí ná "Í" avár marisá "Bráhuí" joŕ mass.
Bráhuí púskuná şáirí
Niviştkár Liákat Saní Sarí pin
Bolí Bráhuí Laozánkí tankíd
Şenkkár Şenk de Droşum Panna ģák
Bráhuí púskuná şáirí Liákat Saní ná nivişta karok, Bráhuí bolí ŧí maroká
púskuná şáirí ná zíyá asi paŧ o polí jác as e. Dá kitáb e cáp karene.
Bráhuí “Tavák” Bráhuí
Niviştok: Liákat saní
“Tavák” , “Tavár tá Ilm” ná asi başx ase. “Tavák” aŧí zabán
yá bolí ase ná ít, yá pároká tavár átá bárav aŧ cáindárí tinińg ná koşist
kannińgik.
“Tavár tá Ilm” aŧí tavár átá jon aná
başx uzviátí átá ridaŧ jác allińgik, ki ará
tavár bá aná ará başx atá asi elo to millińg án joŕ marek?
Asi zabán yá bolí ase ŧí tavár átá tenpten millińg ná savab áte poh
mannińg muşkil marek. Andá vael o muşkilí án paccińg kin, “Tavák” aŧí
am=áváz á tavár áte jitá kannińgik.
Ará te “Buniádí tavár” o “Iraŧŧamíko tavár” ná
pinaŧ irá jága ģá jitá başxińgik.
Buniádí tavár áte Ańgrezí ŧí “”o Urdú ŧí “saotía” pára. Iraŧŧamíko
tavár áte Ańgrezí ŧí “”o Urdú ŧí “zaelí áváz” pára.
Andun Saensí bábat zabán o lisáníát ná jác e allińg kin Buniádí o
Iraŧŧamíko tavár átá nişán o alámat áte jitá kannińg kin dáfte
brekiŧ áteŧí jitá nivişta kannińgik.
Agá asi báşá se ná bábat dá pánińg xuán ki dá Buniádío tavár ase to
dáde siddá ińgá lakír átá niám aŧí daváŕ nivişta kannińgik. Aráŕán
dá samá tammik ki dá tavár Buniádío tavár ase.
Andun aga andá báşá e Iraŧŧamíko tavár yá zaelí áváz ase ná ridaŧ
unnińge to dá de bhallá brekiŧ yá lakír teŧí dun nivişta
kannińgik. aráŕán xuánok o niviştok e dá samá tammik ki dá báşá
Iraŧŧamí tavár ná ridá bassune.
Buniádí o Iraŧŧamíko tavár áteŧí fark.
Buiádí o Iraŧŧamíko tavár teŧí fark e darşán kannińg kin, giŕás laoz
átá missal áteán kumak alena. dunki,
andaģ : Naváb, kubba,
ŧí arávaŕ ki aná tavár bá án peştammik, ar musi laoz áteŧí aná tavár jitá jitá adá
marek. Bandaģ aŧí nivişta maroká aná
buniádí tavár e aráde leŧoká lakír áteŧí
nivişta kena.
Navá , ku bba aŧí istimál maroká aná amo vaŕ aff, ará Bandaģ aŧí ass.
Navá , ku bba ná e bhallá brekiŧ áteŧí nivişta kannińgik
antaeki Navá ku bba ná , Bandaģ ná aná pánińg ná vaŕ án jitá e.
Dákán bedis şef aŧí ará cir sitr aŧí baroká báşák şef o buŕz asi elo ná
am maxraj o yání dáftá pánińg ná rido band o vaŕ asi vaŕ e. dunki,
Andun,
Puŧ, Buŧ aŧí
Táńg , Dáńg aŧí,
Kál, Gál aŧí,
Cár, Jár aŧí,
Sár, Zár aŧí,
Fál, Vál aŧí,
Buŕzko laoz átá avlíko báşák am maxraj o yání aŕtomá cir átá báşák
asi vaŕ adá marera. Bíra dáteŧí fark dá vaŕ darşán marek, aga,
e buniádí tavár ná darşání kin pán to pánińg vaxt á nane dá samá
tammik, ki date pánińg vaxt á nana bá “bańd”, “guńg” marek.
Andun, araŧŧamíko cir aná,
báşáte pánińg vaxt á bá “bańd” mafak. na avlíko cir válá báşátá pánińg
áńbár “guńg” marek.
Áŕí Tavár buŕzko laoz áteŧí bíra asi, asi báşá badal kannińg án laoz átá mána ŧí
am tabdílí bass. dunki,
Guŕá dun ińgá tabdílí ará bíra asi báşá ase án bare dáde "Áŕí tavár" pánińgik, o Urdú ŧí “aklí joŕa” pára.
Zabán ase ná buniádí á tavár áte "tavár ná bobilk" (saotí ikáí) am pára,
aráfteán laoz aná mána ŧí fark vadí marek. andun arátam ará tavár ná
fark yá badlí án laoz aná mána ŧí fark o badlí bass to dá pánińgik, ki
artomá tavák “Buniádí” yá jitá o tavár o.
Andun báz á jága ģáteá tavár yá am maxrij báşá tá badlí án laoz aná
mána ŧí fark bafak. Dunki,
Sá, Sá aŧí
Xáz , Xáz aŧí, aná avlíko laoz ák bámána o vale iraŧŧamíko
laoz áteŧí bíra asi am=maxraj o báşá yá tavár ase badal kannińg án
laoz to badal mass vale o be mána o laoz as mass. Guŕá e
iraŧŧamiko tavár yá pánińg kannińg kena. Avála Liákat Saní, “Bráhuí zubán=Rudom o Áxubat”, şeńk matane .
Sarjambáşák Báşá Pin ta Laoz aŧ
cáindárí bolú pirrik síla şántul vágú xáxar zaģm źal ģár fáida meļ nok laşşí gidán cuná tafar ŧikkí rillí kaŕab dú yala đaggí hal jammar kukkuŕ cáń meļ
Allambáşák Báşá Pin ta Laoz aŧ
cáindárí ádenk ílu úlun or eŧ amb ispar ullí