*
Bráhuí báşágal ná sí-o-domíko o bunyádí ŧeđí Látíní báşágal ná
nomíko báşá e, o tene án allambáşá as e.
Inđíá Industán
Baerak Nişán
Rájí saot :
Dárulukúmat Daelí
Bhallá Şár Mumbaí
Sarkárí bolík Indí, Angrezí
Elo bolík Ásámí, Bangálí, Kánađ, Maláyálam, Maráŧí, Támil,
Telugú, Panjápí, Sindí, Gujrátí, Urdú
Hukúmat
Nizám Vafákí Párlímání
Vazír Ázum Manmohan Sing
Sadar Prátibhá Paŧel
Đaģár
- Kulloí 7'amíko
- Dír
Ábádí aná andáza
Zar Inđían Ruppaí
Vaxt
Inđíá Soelí Eşíá ná mulk ase. Đaģár ná kacc aná hisáb aŧ dá duniá ná
aftamiko bhallá mulk e o ábádí ná hisáb aŧ iraŧamíko bhallá mulk e.
Dáná dang ák soel ná kunđá Indí Zir , dekíalleng ná kunđá Pákistán o
Arabí Zir , kutub ná kunđá Cín , Nepál o Bhúŧán , o deŧik ná kunđá
Bangládeş o Barmá ton millira. Inđíá ná sáhil kilomíŧar míl e.
Táríx
Inđíá o dáŕton ganđok mulk átá báz mutkun o táríx ase. Andá đaģár
duniá ná mutkun á taezíb átián asiŧ Sind Benŧ Taezíb ná bundar massune. Cár ballo dín , Indí Dín , Buddhmat ,
Jaen Dín o Sikh Dín andá đaģár ná toşa o. Dáŕán bedis Átişparstí ,
Yahúdí Dín , Ísáí Dín o Islám dá pára ģá Ísáí Sál tá avalíko pár aŧí dáng
tálán massur o dá iláka ná dodrubeda e droşum tining aŧ kumak karer.
Ázár á sál átá táríx aŧí dá iláka ná tákat ná bunjá o xuája ģák badal
marisa bassuno. Vaxt as andí maxlúk zor alk o oftá jind án kas dá ráj
á hukúmat kare, o vaxt as peşan ná zorávar ák julav karer o hukúmat
e tená dúŧí karer.
Aźdamíko sadí ŧí Inglistání ŧolí dáŕe zor alisá iná o
nozdamíko sadí ná niám aŧí tíva mulk Angrez ná ģulámí ná ámác
mass. Angrez ák avalsar to vápár ná pin á bassur vali andí maxlúk ná
ten pa ten ná jeŕa ģátián fáida arfisá iláka e macciŧ macciŧ á tená
naoábádí joŕ karisá karer. iskán Inđíá ná geştir başx Angrez ná
naoábádí joŕ assur. aŧí jaí maxlúk Angrez e Inđíá ģán kaşşing o
tená ájo bistár e dubar kaŧŧing kin xúní o baģávat as karer. Vali Angrez
ná tákat ná mon á bevas massur o bá tissur. Dá besob á baģávat án
pad Inđíá ģá Angrez Taxt aná mukammal ixtiár joŕ mass o dá Inglistán
ná naoábádí as lekingá.
Ájoí ná jod bístamíko sadí ŧí, Indí Rájí Gall
ná ráhşoní ŧí, valdá zor alk. Dá daor aŧí piní á sarok Mohandas
Karamcand Gándí ass ki besiláh jod ná mannok as ass.
Ájoí ná jod ná guđsar aŧ Musulmán o Baxxál tá nátipákí ná savab án
oŕe ábád Musulmánk jitá o mulk ase ná dává e karer. aŧí Angrez
sarkár Inđíá e ájo kanning án must irá başx karer ki elo başx ta dása
Pákistán ná pin aŧ cáingik.
Sarkár o Hukúmat
Inđíá ŧí dá vaxt á ná áín ráij e. Arásiŧ ná rid aŧ mulk e asi saekúlar
o jamúrí o mulk as maroí e. Andá áín o mulk aŧí barjá sogav á jamúrí
nizám ná savab án Inđíá dá vaxt á kull án ballá jamúrí mulk páningik ki
oŧí ( Indrá Gándí ná na án abed) icco vaxt as márşallá
laggitane.
Miyánustumání Tálukdárí
Inđíá dá vaxt á Baddhí karoká Ustumánk ná sargaram o básk
ase. Oŕton avár o Soelí Eşíáí mulk átá gall aná am básk e.
Kutub dekíalleng Pákistán Kutub
Aoģánistán Kutub deŧik Cín
Dekíalleng Pákistán
Deŧik Bangladeş Soel dekíalleng
Máldíp Soel Sirí Lanká
Soel deŧik
Burma Daelí Soelí Eşíá
Soelí Eşíá ná mulk ák Bangládeş ·
Bhúŧán · Inđíá ·
Máldíp · Nepál ·
Pákistán · Sirí
Lanká
Vaxtas avár lekok
Aoģánistán ·
Barmá · Indí Zir aná Inglistání
Jazíra ģák · Írán ·
Tibbat
Eşíá sarđaģár
Eşíá ná mulk ák Aoģánistán · Armeníá ·
Ázarbáíján · Baeren ·
Bangládeş · Bhúŧán ·
Brunáí · Kambođíá · Cín
Sáipras · Deŧikí Temor ·
Ģazá · Járjíá · Háng
Káng · Inđíá · Inđoneşíá
· Írán · Irák · Isráíl ·
Jápán · Urdun
Kázaxistán · Koet ·
Kirģizistán · Láos ·
Labnán · Maleşíá ·
Máldíp · Mangolíá ·
Mayánmár · Nepál
Kutubí Koríá · Omán ·
Pákistán · Filpáin ·
Katar · Rús · Saodí
Arab · Singápúr · Soelí
Koríá Sirí Lanká · Síríá (Şám)
· Táíván · Tájikistán ·
Táílaenđ · Turkí ·
Turkamanistán · Baddhí á Arab riyásat ák Uzbakistán · Vetnám · Yaman Soelí Eşíá Bangládeş · Bhúŧán ·
Inđíá · Máldíp · Nepál ·
Pákistán · Sirí Lanká
Şivá ná but
Indí dín Sanátana Dharma, Sanskrit bolí ŧí arásiŧ ná matlab
e Mudám saloká Dín dá vaxtá sáŕí dín teŧí ģuŧŧ án mutkuná dín
lekingik. Dá avlíko dín as ki oŧí Dubar vadí Manning ná xiál sáŕí as.
Indí dín aŧí rúhání amal tá bház aemíat e (dunki zikr o Yogá
kanning).
Indí dín aŧí elo maxlúk ná amanna ģáte bardáşt kanning á zor
şáģingáne. Indí dín aná mannok átá amanna e ki Rást ingá Xudá ná
icc xáso o yaka o droşum as aff.
Lass maxlúk ná amanna ná barxiláf, Indí dín aŧí asiŧ o yaka xudá as
e. Vale, dá yaka á xudá (ki Bráhman pára ta) e bházá droşum teŧí
páningik. Nirguná Bráhman xudá ná amo droşum e ki icc droşum aff
ta. Xudá ná elo súrat ák (dunki Vişnú yá Şivá) andá asiŧŧá xudá ná elo
başx yá droşum áko.
Baxxál ák (Indí dín aná mannok ák) Gurú tá tiroxá sabax o elo pák á
nivişt áte mannira, ki dáfteŧí Ved , Upanişad , Purána o Mahábharatá o
Rámáyaná ná gídí kissa ģák sáŕí o. Bhagvad Gítá ná am dáfteŧí jitáo
kadr ase.
Baxxál ák mannira ki arkas tená karoká tekin zimmevár e, o asi zind
aŧí karoká amal átá asar dubar vadí manning á oná baxt e gicen kek.
Dád Karmá pára.
Piní á Melá o Aíd ák
Holí - rang o hatam ná melá
Maháşiváratrí(Şivá Ratrí) - Şivá kin pák á nan
Rámá Navámí - Rámá ná paedá manning ná de
Krişná Jayántí - Krişná ná paedá manning ná de
Raksábandhaná - ír tá o ílum tá niám aŧ karíbí ná dubar vadí
manning
Kumbh Melá - ar sál aŧí Inđíá ná cár şár aŧí ziárat
guđđíko
Ganeşá-Caturtí (Ganeşá Utsavá) - Ganeş ná melá
Dassera - Rámá ná badí ná bádşá Rávaná án zor manning
Navaratrí - Şaktí ná melá (Bangál aŧí) yá Rámá ná Rávaná ģán zor
manning (Soelí Inđíá)
Díválí - Laksmí o roşnáí ná melá
Indí dín o Balocistán
Hingláj
Kálí Mátá ná hanken (Kalát)
Aft Talár
Inglistán Baerak Nişán
Rájí saot
Dárulukúmat Landan
Bhallá Şár Landan
Sarkárí bolí Angrezí
Elo bolík Hukúmat
- Nizám Áíní Bádşáhí
- Bádşáhí Malká Aelizbat
- Vazír Ázum Đaeviđ Kaemrún
Đaģár Kulloí Dír
Ábádí aná andáza aŧ)
Zar Páonđ Isŧarling Vaxt Táríx
Sarkár o Hukúmat
Miyánustumání Tálukdárí
Iraŧamíko Jihání Jang aná biná aná avalíko táríx á Jarmaní ná laşkar Polaenđ á julav
kare. Oftá xiál as ki Bartáníá o Fráns jang akin tayár mafaror o ítgap aŧ
jheŕa e kuŧŧifing ná tená ráhband á salor. Vale Bartáníá o Fráns ná
vazír ázum ák, Aeđolf Hiŧlar e
dhamkí tissur ki Polaenđ án tená faoj e kaşşi, arásiŧ e Hiŧlar mannitav.
Satumbar ná táríx á aŕtomá ráj ák Jarmaní ná xiláf jang aná paŕav e
xalkur.
Jang aná esarí
Şaş sál án rand, á, Jápán ná amaldár ák beşart jang
e bá tining ná sanad á dazrand karer. Dáŕán jihán ná táríx aŧí ģuŧŧ án
purxún á jang esar mass. Dá jang aŧí asi andáza seaŧ lakk án geş
xalkat berán mass, aráfteŧí geştir maxlúk faojí allavesur.
Irák-Koet Jang
sob sahár ton Irák ná án ziát faojí laşkar,
ŧaenk, haelíkápŧar o kiştí tá kumak aŧ, Koet á julav kare. Irá de aŧí Irák
ná faoj tíva Koet á kaoza kare iná o tená hukúmat joŕ kare. Irák ná
sadar Saddám Husen bíhár tissus us ki aga pen darí tákat as oftá dá
julav o kaoza ná mon aŧí salís to o Koet şár e kabristán as joŕ karo. aŧí, Baddhá Ráj ná razá aŧ, mulk aná
laşkar as Koet án Irák ná faoj e kaşşing kin julav kare. Vaxtas ki Irákí
faoj Koet án peştammá to ining vaxtá án ziát tel aná dún te xáxar
tissur, arásiŧ án bhallo kacc ase aŧ tel bemon vahing aŧí tammá. Dáŕán
máhol aŧí bhallo kacc ase aŧ álúdgí mass; lakk á baeral tel zir
aŧí avár mass o zir aná sáhdár te táván rasefe.
Kábatulláh (Makká)
Islám Arabistán án káŧum arfoko dín as e. Dáná mannok ák asi Xudá
( Alláh ) o oná gidrefoká kitáb Kurán á bávar tixira o Mohammad e
Xudá ná guđđíko nabí mannira. Dá dín aná mannok áke Musulmán
pára. Islám ná laozí matlab e tene Xudá kin başxíc kanning.
Musulmánk tená dín e asi Xudá e mannoká dín tá guđđiko o sarjamá
droşum mannira. Ofk mannira ki dá amo dín e ki arásiŧ e málav
Ibráhím , Músá o Ísá tálán karera, o andá cirr aná guđđíko nabí
Muhammad e ki dá dín e sarjam kare.
Islám ná mannok átá xiál aŧ maxlúk must aná Xudáí kitáb o nabí tá
kulav áteŧí badlí esune, andá xátirán Xudá tená guđđíko nabí e mon tis
ke maxlúk e hakk aná kasar á ate.
Ímán ná bunhişt ák
Kurán páik ki ģuŧŧ Musulmánk asi Alláh, oná kulav (Kurán), oná
maláik, o oná guđđíko nabí, o kiámat ná de á ímán ater.
Musulmán tá ímán e ki Xudá maxlúk e rástí o hakk aná kasar á ating
kin tená sarjamá kulav e tená guđđíko nabí (Muhammad) ná kunđá
gidárefe. Dá kulav e maláik Jibráíl (andáza aŧ sál) aŧí macciŧ macciŧ
á resefe.
Xudá
Islám ná bundarí amanna dáde ki Xudá asiŧ ase o oŕton kasas şarík
aff. Xudá kin geştir (Alláh) ná laoz istimál marek vale bháza bolí teŧí
Musulmánk pen laoz am istimál kera. Turkí bolí párokák Xudá e “Tann”
pára.
Kurán ná asi súrat as Xudá ná bárav aŧ páik ki “...Alláh tanyá e. Na o
kasas e án vadí massune, na oŕán kasas vadí massune. Oná kacc aŧ pen
kasas aff."
Kurán
Musulmán tá ímán e ki Kurán aŧí sáŕí ít ák Xudá ná jind aná o ki Jibráíl
ton tená guđđíko nabí á gidrefe tá. Avalsar aŧí Mohammad o oná dost
( sahábí ) ák dáná áyat áke zubání yát karera, vale padá Mohammad ná
jind aná zind aŧ dád likking ná biná karer. Kurán ná súrat o kulloí áyat o.
Maláik ák
Maláik átiá ímán ating am Islám ná asi bunhişt ase. Kurán páik ki
maláik ák Xudá ná amo maxlúk o ki ar vaxt ibádat e ta kera. Andá
maláik átá zaría aŧ Xudá tená kulav áte tená nabí tá kunđá mon
tissune. O maxlúk ná túļbaş o ámál tá hisáb e am tixira. O kahing ná
vaxt á bandaģ ná arváh e kaşşing am maláik asená kárem e.
Muhammad
Islám ná mannok átá ridaŧ Muhammad Xudá ná
gicen karoká guđđíko nabí e. O púskuno dín as tálán kattav, balke
amo dín e sarjam kare arásiŧ ná paŕav e Ádum , Íbráhím, Músá, Ísá o
elo nabík xalisá bassur. sál aná umr aŧí o tená xuŕk aná bandaģ áke
páre ki Jibráíl oŕá bassune o Xudá ná kulav e rasefene.
Kiyámat ná de
Kiyámat ná de á ímán ating am Islám ná bunhişt ase. Musulmán tá
ímán e ki Xudá kiyámat ná de e málav án gicen karene. Dá amo de e ki
kahok ák ģuŧŧ valdá zinda kanningor, o arkas án oftá zind áná ámál tá
hisáb maro. Andá de á faesla maro ki der bahişt á káik o der dozax á.
Arkas ná júáník bház assur, o bahişt á mon tiningo. Arkas ná gandaí
bház assur, od dozax á mon ittingo.
Dín aná tamba ģák
Islám aŧí ar Musulmán á lázum e ki dín aná panc tamba ģátiá amal ke.
Dá panc tamba dá vaŕaŧ o:
Kalma (Gaváhí)
Ar musulmán á lázum e ki o avalsar dá manni o dá gaváhí e itti ki
“Alláh yaka e, o oŕán bedis kasas ibádat ná hakdár aff o Mohammad
Alláh ná gicen karoká rasúl (nabí).
Dá kalma yá gaváhí Arabí bolí ŧí páningik ki dá vaŕ e:
Aráfk ki málav Musulmán o, ofk ar niváz aŧí dá kalma e xuánira, o
arkas ki púskun Musulmán manning xuáik od avalsar andá kalma e
xuánoí marek.
Niváz
Musulmán tekin zarúrí e ki ofk pábandí aŧ de aŧí panc vaxt niváz
xuánir. Ar niváz ná vaxtá Kábatulláh ná kunđá mon karoí tammik ki o
Makká ŧí e. Niváz ar Musulmán á farz kanningáne, vale bház álíat
(bímárí dá-e) ŧí başxingáne. Niváz aŧí Arabí bolí ná laoz xuánoí tammik
ki geştir Kurán ná áyat o. Musulmánk niváz xuáning kin jitá o jága joŕ
kera ki masít pára tá, vale masít án peşan am niváz xuáning marek.
Masít áteŧí ar niváz án must báng ittingik ki asi vaŕ asená paŕav ase ki
maxlúx niváz xuáning kin masít á barer.
Roca
Sál aŧí asi tú as musulmánk roca marera. Roca ná tú e Arabí bolí ŧí
Ramzán pára. Dá tú aŧí sob sahúr án aļ şám aná báng iskán
Musulmánk icc kumpasa o tene ar vaŕ aná gandaí án mur tixira.
Zakát
Ģuŧŧ Musulmán tiá zakát tining am lázum e. Ar Musulmán tená bistár
aŧ tená mál áná 40'amíko başx e zakát kin kaşşik o tená cágiŕd ná
zarúratmand (corí, ģaríb) áte ittik.
Hajj
Ar amo Musulmán ki sehat ta juán e Kábatulláh (Makká) ģá ining ná
xarc e arfing kek, oŕá zind aŧí asi vár Hajj kanning lázum e. Hajj aná
xás ingá ít áteán manaŧ as dádo ki Kábatulláh ná aft vár dángeng án
aŕsengoí marek, şaetán kin joŕ karoká nişán e aft vár xal xaloí tammik
o irá maş (Safá o Marvá) ná niám aŧ aft cakkar xaloí tammik.
Işkinja raxt aŧí taŕí katab o baskí te asi elo ŧí sogav kanning kin ciŧ as
marek.
Işŧápú cuná tá guází as marek. Đaģár á xána joŕ kanningira. Asi
cunko xal ya ŧikkarí as avalíko xána ŧí xassira valdá işŧápú karisá (asi
nat e buŕzá torisá o elo nat á drikkisá) andá giŕd ingá xal yá ŧikkarí e
nat aŧ xána án peşan xalera. Okán pad xal e iraŧamíko xána ŧí
xassingik o andá vaŕ aŧ xal e nat aŧ xalisá peşan kaşşoí tammik.
Andún karisá ģuŧ xána ģáte esar karoí tammik. Ģuŧŧ xána ģák ki esar
massur to asi xána as e amo guázígir tená urá joŕ kek. Aga andá niám
aŧí guázígir xána ģátá cişx lík as e lattáŕá, yá nat aŧ xaloká xal lík
asená zí á salís, yá xassing vaxt á xal xána ģán peşan tammá, yá buŕz
toroká nat şef đaģár á laggá to guázígir ná vár uşingik o elo cuná ná
várí marek.
Bráhuí báşágal ná bíst-o-nomíko o bunyádí ŧeđí Látíní báşágal ná
daemíko báşá e, o tene án sarjambáşá as e.
Janvarí ná tú Júlíáí o Gregorí sáldar áteŧí avalíko tú e, o Gregorí sáldar
ná amo aft tú tián asiŧ as e aráftá de marera. Dá tú aná avalíko de
Púskuná Sál aná De páningik. Đaģár ná Kutubí Nema ŧí dá sál aná kul
án yaxx ingá tú e, o Soelí Nema ŧí ģuŧŧ án básuná tú e.
Táríx
Janvarí ná pin kasar darváza ná xudá ná pin án
peştammáne. Dá pin aná bumpad Roman ná kunđá káik, o laoz darváza ģán allingáne - Janvarí sál aná darváza e.
Vaxtí á Roman sáldar tú anás ass, ki kulloí de assur iŧí ta, o seļ
e be tú á daor lekingáka. Andáza se aŧ ná xuŕk áteaŧ
ná pad Bádşá sáldar aŧí Janvarí o Farvarí ná tú te şáģá
o od túbeí sál de asená kacc aŧ kare. Eun to mutkuná Roman
sáldar aŧí Márc sál aná avalíko tú ass vale yá ná daor
(andáza ) aŧí Janvarí avalíko tú joŕ mass. án must sál tá
hisáb irá átá pin teaŧ massaka aráfk Maí ná avalíko o Márc aná
15'míko táríx átiá zimmevárí te sambálára, o valdá dáfk Janvarí ná
avalíko táríx án zimmevárí te sambáling şurú karer.
Xás á dek
Púskuná Sál aná De
Haeŧí ŧí Ájoí ná De
Amríka ŧí Márŧin Lútar King, ná De Musiŧamíko Duşambe
Inđíá ŧí Jamhúr ná De
Ásŧrelíá ŧí Ásŧrelíá ná De
Inđíá ŧí Láb aná Melá
Janvarí Gregorí sáldar aŧí sál aná avalíko de e. Sál aná esar manning
aŧ drikk sál aŧí de baccira. Dáŕán mustíko de gidrengoká
sál aná Dasumbar ná táríx e.
Táríx
Geştirí dekíalleng kunđ aná Yúrapí mulk ák Gregorí sáldar e dúí
kanning án must Janvarí án sál aná biná e ŧahefesur. Dunki,
Iskáŧlaenđ aŧí Iskáŧlaenđ aná Púskuná Sál aná biná e aŧí Janvarí
án kanningá. Inglistán , Áirlaenđ o Bartáníá ná naoábádí teŧí aŧí
Janvarí án sál aná biná e kanningá. Andá sál á Satumbar aŧí Gregorí
sáldar e Bartáníá o oná naoábádí teŧí moní atingá. Janvarí án sál aná
binák dá vaŕ aŧ massur: Vaenís Roman Taxt (Jarmaní) Ispen , Purtugál Praşşíá, Suíđan Fráns Soelí Naedarlaenđ Loren Naedarlaenđ ná Baddhá Iláka ģák (Kutubí) Iskáŧlaenđ Rús Tuskaní Bartáníá (Iskáŧlaenđ án abed) o oná naoábádík
Kissa ģák Júlíáí sáldar avalíko vár ráij mass. Fránsis Bádşáh Fráns ná taxt e alk. Iskáŧlaenđ tená sáldar e Márc ná jága ģá Janvarí án
kare. Cárls Iskáŧlaenđ ná Bádşáh mass.
Rús aŧí mutkuná daor aná jága ģá daor
aná istimál şurú mass. Mutkuná daor aná hisáb aŧ dá aŧí
mass. Jáhn Purtugál ná Bádşáh mass.
Avalíko aná biná o Landan aŧí dáná bahá,
ki Yúrapí şár teŧí callengáka. ná avalíko cháp mass. Haeŧí ŧí Fránsí hákumí esar mass. Haeŧí maon ingá tá avalíko
jamhúr o Amríka án pad Amríká Sarđaģár ná iraŧamíko ájo á
mulk joŕ mass. Amríka () ŧí ģulám átá ating á rok laggá. Brukláin aŧí sarjam mass. Avalíko Poliş ŧappo járí kanningá.
Jápán aŧí Gregorí sáldar e istimál kanning ná biná mass.
Barlin aŧí malingá. Baddhá Bádşáhí ná Malká Vikŧoríá e Inđíá
ná lekingá. Pánámá Kaenál ná Fránsísí joŕ kanning
ná biná e kare.
Bísto-panc mulk ná tajvíz karoká Yakdroş
Vaxt e tenáí karer (vaxt iláka ģáte am)
Kiúbá ŧí Ispen ná hákumí esar mass.
Bartáníáí Inđíá ŧí sarkárí hisáb aŧ Inđíáí Yakdroş
Vaxt e dúí kanningá.
Avámí Cín aná bunhişt tixingá.
Turkí ŧí Gregorí sáldar ná istimál ná biná mass.
á bísto-şaş mulk dazrand
karer.
Baddhá Ráj aná kunđán maroká Kaşmír aŧí
maroká xaer ráij mass. Inđíá o Pákistán ná niám aŧí jang esar mass.
Yúrapí Ulus joŕ kanningá.
Kiúbá ná Inkiláb aŧí Fíđal Kástro hukúmat á kaoza kare o e hukúmat án daŕife. Amŕíkí ŧíví tiá sigreŧ ná maşurí tiá pábandí laggá.
Paerúí Baddhá Ráj
aná avalíko Látíní Amríkí joŕ mass.
e Niú Yárk ná avalíko maon ingá mayor joŕ
kanningá. Gháná ná sifáratkár Kofí Annán e Baddhí Ráj aná kanningá. Yúrapí Bunjáhí Baenk aná biná mass.
Yánzda mulk aŧí Yúro zar e moní atingá.
Vadí marok ák Kahok ák Xás á dek
Kissa ģák
Kahok ák, Şahíd ák amo de ass, ará de Balocistán ná ase bahllo xaer xuá
ase sum tá guácí kanningá. şahíd Sangat Saná aráde,
aŧí Kolpur án beguá kanningásus. o bíst o şaş tú sarkárí
kárindaģátá bandí ass. ode ŧí Turbat ná ilaka Murgáp
aŧí şahíd kanningá. zálim ák sum Sangat na sína ģán kaşşisa oná
ust e ðril karesur. andá de yání janvarí á şahíd saná sangat ton
avár avár Ján Mámad Marí o Başkiyá Bugŧí e am şahíd kannigá.
Jaogír
(sifattí pin) pið aná amo serí ará geştir kunnińg án pad vadí mare.
Arátam sáhdár yá bandaģ ase ná ust dá xátir án dír o bae, baff ki o
aŕdeí beńguní án ziát kune. Guŕá dá pánińgik, ki filání “jaogíreńgáne”.
Jaoláí ná tú Gregorí sáldar aŧí aftamíko tú e, o Gregorí sáldar ná amo
aft tú tián asiŧ as e aráftá de marera. Dá Kutubí Nema ná kull án
básuná tú tián asiŧ as e ( tírma ná iraŧamíko tú e), o Soelí Nema ná
geştir iláka ŧí kull án yaxx á tú e. Đaģár ná Soelí Nema ŧí dá tú mosum
ná hisáb aŧ Kutubí Nema ŧí Janvarí ná maŧŧ e.
Táríx
Málav dá tú aná pin aŧí ass o dá Roman sáldar ná
pancamíko tú ass, amo vaxt á ki sál aná biná Márc aŧ massaka. Valdá ná vaxt aŧí sál aná biná e Janvarí án kanningá, o dá
ná pin e badal kare o e ezáz tining kin oná pin á
kare.
Xás á dek Jápán aŧí asi mosumí dod as ki "xuáiş as kar" ná xuaşşí
kanningik
Kaeneđá ŧí Kaeneđá ná De
Somálíá ŧí Ájoí ná De
Belárús aŧí Ájoí ná De
Filpáin aŧí Ájoí ná De
Amŕíka () ŧí Ájoí ná De
Venezuelá ŧí Ájoí ná De
Aljeríá ŧí Ájoí ná De
Arjanŧíná ŧí Ájoí ná De
Bahámás aŧí Ájoí ná De
Kolambíá ŧí Ájoí ná De
Baeljíam ŧí Ájoí ná De
Misir aŧí Inkiláb ná De
Máldíp aŧí Ájoí ná De
Paerú ŧí Ájoí ná De
Jhallak páŧ aŧ joŕ marek o drassam yá kás áte taring o rotk joŕ
kanning kin kárem ittik.
Droşum o Başx ák
Jhallak asi fuŧŧ aná kacco uşkuno páŧ ase aŧ joŕ carx ámbár marek.
Andá páŧ e Sáráván aŧí tír o Jháláván aŧí dár pára. Şef e ta jhallak ná
liŧŧik o buŕz aná kunđ e jhallak ná káŧum páningik. Dáná káŧum ná
kunđá taeŧí val kunisá nişán marera, aráfte Sáráván aŧí şam, Jháláván
aŧí for o Xárán aŧí zubán pára. Jhallak ná şef aná kunđ şill marek.
Tír ná nema ģán buŕzá (buŕz án murģuní ná cáramíko başx á) irá or
patano cár páŧ marera. Dáfte parra pára. Maxlúk dá parra ģátiá tená
şaonk akin vaŕ vaŕ aná nakş nigárí kek. Geştir parra ģátiá xuting aŧ
sáhdár ya pann o pull átá nakş joŕ kera.
Kárem ná vaŕ
Kárem karoká ná asi dúŧí drassam yá kás marera o elo dúŧí jhallak
torok marek. Drassam yá kás átián macciŧ jhallak ná káŧum aŧí tirisá
valdá jhallak e pherí as tiningik, aráŕán amo puŧ áteŧí val barisá kek.
Val kunoká rotk áte avalsar jhallak ná parra ģátá zí án peŕisá kára,
aráfte pahor pára. Vaxtas ki ziát massur to ofte avval dú á, valdá
jhallak ná şef aná kunđá peŕira. Andun jhallak ná şef am pur mass to
ofte malira o giŕik joŕ karisá asi jága ģá xuandí kera, aráfk áfşing o
ganđik manning án baccira.
Jhallak aŧ páhválí maxlúk şaonk aŧ toling ton avár carrengisá am
kárem karisá kára.
Laozánk o Cágiŕd aŧí Jága
Jhallak ná báravaŧ Bráhuí ŧí cácá as are, ki:
pherí kunek, píuno dastár ase ta
Xalkí o şaer ase, ki:
ŧikk o nadára ná jhallak ná tír á
xavá e arfenuŧ káva í dír á
Asi pen xalkí o şaer ase, ki:
jhallak trang e ur zeb ján ná
zah xuáfing zabar e cunká zahpán ná
Jhallak ná Táríx
Elo ráj áteŧí am jhallak ná đass o nişán millik.
Dáfte am ur
Guaffta
Gidán
Jihán Rang
Jihán ná rang átá bábat cáindárí tá ambár.
Monpanna ģá am Jihán Rang aná pin aŧ vanđ as
sáŕí e, arásiŧ aŧí aŕde asi jitáo Jihán Rang as e sáŕí kanning ná
ridband e unning yá oŧí radbadal kanning kin dáŕe in.
Dá ambár aŧí pen jitáo vanđ as ŧahefing, yá sáŕí vanđ aseŧí pen
rang as aviŕda kanning ná bábat cáindárí kin dá Ráhşon panna e
xuán.
Aft Talár
Mehrgaŕh Jívaní Aemazon
Ridband
Maş · Dír · Sáhdár · Dod · Izm
Jihán Rang as e gicen leking ná ráhband
Arási sarhál aŧ Jihán Rang e, amo sarhál ná bábat niviştánk juán
nivişta karok o berifok mare.
Jihán Rang á sáŕí ganđ átián asit as am be-káŧum (xísun rang aná)
maf, o annáftián asi niviştánk as am nemgađalo maf.
Jihán Rang ná sarhál ná pin aŧ niviştánk aŧí cáindárí tá pakk
manning ná bábat jheŕa calleng aŧí maf.
Jihán Rang juán nivişta mare o oŧí radí maf.
Gicená Jihán Rang ák
Dá Jihán Rang áte Monpanna ģá sáŕí kanning kin gicen lekingáne:
Aga kasas pen Jihán Rang as e gicen lekifing xuáik, yá Gicená Jihán
Rang átá ridband án Jihán Rang as e kaşşifing xuáik to dá panna ná
ítgap panna ģá tená salásoj áte aviŕda ke.
Jihánzánt
Jánjoŕí
Jún aná tú Gregorí sáldar áteŧí şaşamíko tú e, o Gregorí sáldar ná
amo cár tú tián asiŧ as e aráftá de marera. Jún amo tú e ki Kutubí
Nema ŧí de aná roşnáí ģuŧ án ziát murģun marek iŧí ta, o Soelí Nema ŧí
de aná roşnáí kull án guanđ marek iŧí ta. Đaģár ná Soelí Nema ŧí dá tú
mosum ná hisáb aŧ Kutubí Nema ŧí Dasumbar ná maŧŧ e. Kutubí nema
ŧí 21'amíko de iskán Jún aná tú hatam aŧí hisáb marek, okán pad tírma
ná biná marek.
Táríx
Jún aná pin aná bumpad akin Roman şáir irá dalíl tissune. Avalíko
dá ki dá tú aná pin Roman xudá ná pin án allingáne, ki ná
arvat ass o Yúnání xudá ná amrang ass. Iraŧamíko dalíl dáde ki
dá laoz aná bumpad laoz e, arásiŧ ná matlab e "kamsan
ák", arásiŧ ("kamáş ák") ná capp e ki Maí akin cáingik.
Jún dá giŕá kin am cáingik ki dáŧí barámk bház kacc aŧ marera. Asi
dalíl asená rid aŧ, Jún aná pin ģán allingáne ki barám o
álayál tá xudá ass. Andá xátirán bház ák dá tú aŧí barám kanning e
baxt akin juán lekira.
Áislaenđ aŧí xalkí kissa seŧí páningik ki aga Jún á sob sahár ton lúc
mares o beşolis to bhallo vaí as ná marek.
Xás á dek
Ittihádí faoj ák ŧí daŕingár
Filpáin aŧí Ájoí ná De
Soelí Afríká ŧí Varná tá De
Áislaenđ aŧí Ájoí ná De
*